Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Skip Navigation LinksThông tin giới thiệu

 
Thông tin giới thiệu - Điều kiện Tự nhiên
Địa hình (07/11/2014)
Tỉnh Bến Tre có dáng hình gần như một tam giác cân, có trục Tây Bắc – Đông Nam, cạnh đáy tiếp giáp với biển Đông có chiều dài khoảng 65 km, hai cạnh hai bên là sông Tiền và sông Cổ Chiên. 
 
Thổ nhưỡng (07/11/2014)
Nhìn toàn bộ vị trí địa lý, Bến Tre là một dạng cù lao lớn ở cửa sông Cửu Long hình thành do quá trình bồi tụ phù sa của những "đảo cửa sông", một trong những dạng thức lấn biển nhanh chóng của đồng bằng sông Cửu Long trong hàng ngàn năm qua. Những kết quả khảo sát chi tiết đã xác nhận rằng đất đai Bến Tre mang sắc thái đặc thù tiêu biểu cho toàn bộ quá trình hình thành đồng bằng này. 
 
Địa chất (07/11/2014)
Trên bức ảnh vũ trụ chụp từ vệ tinh bay cao cả ngàn cây số, Bến Tre hiện ra như một lưỡi phù sa mới của sông Tiền, mang đặc trưng riêng của đồng bằng sông Cửu Long là tính bằng phẳng rất cao. Chênh mức tuyệt đối giữa điểm thấp hơn hết và điểm cao hơn hết là 3,5 m, một điều khó biểu diễn trên mặt cắt bình thường của nhà địa chất.  
 
Nước mặt (07/11/2014)
Nước ngọt của các sông chảy qua Bến Tre được cung cấp bởi nước ngọt từ sông Tiền. Do điều tiết của Biển Hồ ở Campuchia, hằng năm từ tháng 6 đến tháng 9 có dòng nước chảy ngược vào Tông Lê Sáp, rồi vào Biển Hồ, để rồi từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau lại từ Biển Hồ nước bổ sung cho dòng chảy sông Tiền, sông Hậu với tổng lượng nước khoảng 80 km3. 
 
Nằm kề bên biển Đông, những con sông Bến Tre không những tiếp nhận nguồn nước từ Biển Hồ đổ về, mà hằng ngày, hằng giờ còn tiếp nhận nguồn nước biển do thủy triều đẩy vào. Tuy mức độ mỗi sông, hoặc mỗi đoạn sông có khác nhau, song ở bất kỳ chỗ nào, từ Mỹ Thuận tới các cửa sông, mùa cạn hay mùa lũ, mực nước các sông hằng ngày đều có dao động theo sự chi phối của thủy triều. 
 
Nước ngầm (07/11/2014)
Toàn tỉnh có diện tích đất giồng cát là 12.179 ha (trầm tích đệ tứ kỷ, tuổi Halocene). Đây là nơi hình thành những cụm cư dân nông nghiệp lâu đời và đã trở thành làng xã, do những nơi này không khí thoáng đãng, đường đi trong thôn xóm khô ráo, đặc biệt bên tầng đất dưới chứa nước ngọt do nước mưa ngấm xuống, đủ để thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt của người dân. Một số giồng ven biển cũng được bà con ngư dân chọn làm nơi định cư vì hội đủ những điều kiện trên, trong đó yếu tố hàng đầu là nước ngọt. 
 
Vấn đề mặn (07/11/2014)
Trong thuỷ văn của Bến Tre, vấn đề mặn cần phải được quan tâm nghiên cứu, tìm hiểu đầy đủ. Là một tỉnh nông nghiệp vùng ven biển, chất lượng nước tưới cho cây trồng có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế. Nắm được quy luật diễn biến của mặn, ta có thể bố trí cơ cấu cây trồng, bố trí thời vụ sao cho đạt hiệu quả cao nhất.  
 
Trong đó chủ yếu là loại đất giồng chiếm diện tích 14.248 ha (6,4% diện tích toàn tỉnh). Đây là loại đất hình thành bởi tác động của dòng sông và sóng biển trong suốt quá trình lấn biển của vùng cửa sông. Các giồng nổi rõ trên ảnh vệ tinh và ảnh máy bay bằng những dạng vòng hay dạng rẻ quạt, cao từ 2 đến 5 m. Càng xa biển, giồng càng thấp dần với đỉnh bị mài mòn (giồng Ba Tri, giồng Mỏ Cày, giồng thị xã Bến Tre...).  
 
Lượng cát bùn Sông Tiền hằng năm đổ ra biển khoảng 286 tỷ mét khối nước. Với lượng ngậm cát bình quân xấp xỉ 0,12 kg/m3 các sông thuộc Bến Tre được hưởng một lượng bùn cát khoảng 25 triệu tấn. Lượng bùn cát này là nguồn phân bón thiên nhiên, một phần bồi đắp cho đất đai, đồng ruộng thêm màu mỡ, phần còn lại đổ ra cửa sông, lắng đọng tạo thành bãi bồi, mỗi năm lấn ra biển tới hàng chục mét. 
 
 
Trong vòng ba thế kỷ, kể từ khi những lưu dân người Việt đầu tiên đến định cư, đặt những nhát cuốc khai phá đầu tiên vùng đất hoang vu của phía nam Tổ quốc cho đến ngày hôm nay đã có những biến đổi kỳ diệu. Trong phạm vi tỉnh Bến Tre mà xét, nếu đem đối chiếu với những điều đã được miêu tả về thiên nhiên nơi đây cách nay vài ba thế kỷ trong các thư tịch cổ, thì rõ ràng là cảnh quan đã có những đổi thay rất to lớn 
 
 
  
  
Tóm tắt
Nội dung
  
Nguyễn Thành TrungNguyễn Thành Trung
Anh hùng Nguyễn Thành Trung (tức Đinh Khắc Chung) sinh năm 1947, dân tộc Kinh, quê ở xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là đảng viên, đại tá quân đội nhân dân Việt Nam đã chuyển ngành. Năm 1969, Nguyễn Thành
Trung chuyển về công tác ở ban binh vận Trung ương Cục, được phân công làm cơ sở nội tuyến trong không quân Ngụy.

Anh hùng Nguyễn Thành Trung (tức Đinh Khắc Chung) sinh năm 1947, dân tộc Kinh, quê ở xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là đảng viên, đại tá quân đội nhân dân Việt Nam đã chuyển ngành.

Năm 1969, Nguyễn Thành Trung chuyển về công tác ở ban binh vận Trung ương Cục, được phân công làm cơ sở nội tuyến trong không quân Ngụy. Ngày 8-4-1975, từ căn cứ không quân địch, Nguyễn Thành Trung chủ động tìm cách xuất kích bằng máy bay F-5E ném bom bắn phá dinh Độc Lập. Lần đầu bom không trúng, anh kiên quyết bay trở lại cắt bom lần thứ hai, lần này trúng đích. Khi hết bom, Nguyễn Thành Trung dùng súng 20 ly bắn vào kho xăng Nhà Bè. Ngày 16-4-1975, Nguyễn Thành Trung nhận nhiệm vụ mới, cùng anh em gấp rút sửa chữa, phục hồi 5 chiếc máy bay A37 lấy được của địch, tập huấn cho phi công ta lái máy bay Mỹ. Nguyễn Thành Trung điều khiển phi đội A37 bay từ Phan Rang vào Sài Gòn ném bom bắn phá sân bay Tân Sơn Nhất rồi bay về căn cứ an toàn.

Từ sau ngày miền Nam giải phóng, Nguyễn Thành Trung nhận nhiệm vụ xây dựng lực lượng không quân bằng những máy bay và vũ khí ta thu được của địch. Anh đã cùng cán bộ kỹ thuật ngày đêm sửa chữa, phục hồi số máy bay A37, máy bay F5, trực tiếp lái thử từng chiếc để xác định chất lượng; đồng thời tập luyện cho anh em phi công. Nguyễn Thành Trung đã có nhiều công lao đóng góp trong việc thành lập trung đoàn cường kích A37 và trung đoàn tiêm kích F5 - trung đoàn duy nhất của không quân Việt Nam sử dụng máy bay Mỹ.

Ngày 20-12-1994, Nguyễn Thành Trung được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đã ban hành
Dương Thị Lan  (1912 - ?)Dương Thị Lan  (1912 - ?)
 

    Sinh năm 1912 tại xã Hưng Khánh Trung, huyện Mỏ Cày, trong một gia đình nông dân, khi có chồng về xã Thành An thì mang tên chồng với cái tên gọi là Chín Giao.

   Những năm 1957-1959, chính quyền Ngô Đình Diệm phát động chiến dịch “tố cộng", "diệt cộng" khắp tỉnh nhà, nhất là sau khu Luật 10/59 được ban hành. Một làn sóng khủng bố, tra tấn, giết chóc diễn ra khắp phố chợ, làng quê. Hàng ngàn cán bộ kháng chiến và người yêu nước bị bắt bớ, tù đày, tra tấn vô cùng dã man. Hàng loạt cán bộ, đảng viên cộng sản bị truy lùng, bị giết công khai hay thủ tiêu bí mật. Một không khí u tối, ngột ngạt trùm lên các làng quê thuở ấy.

   Giữa lúc phong trào cách mạng lâm vào bước khó khăn nghiêm trọng, thì má Dương Thị Lan đào hầm ngay trong nhà mình, bí mật nuôi dấu cán bộ của xã, của huyện. Chị Lê Thị Tiết (thường gọi là Út Hạnh) bị địch bắt tra tấn đến tàn phế, chỉ còn da bọc xương, sau khi được cứu thoát khỏi nhà tù, được má đem về chăm sóc nuôi dưỡng với tình mẫu tử trong suốt nhiều năm tháng. Nhờ đó, sức khỏe chị Tiết được phục hồi dần, rồi chị trở về với đội ngũ chiến đấu.

   Sau Đồng Khởi (1960-1961), bọn tề điệp, ác ôn ở vùng quê của má được quét sạch. Nơi đây trở thành chỗ dừng chân của các cơ quan huyện, tỉnh, của các đơn vị vũ trang, trạm quân y, trạm giao liên của một số cơ quan của Y.4 (mật danh của Thành ủy Sài Gòn – Gia Định). Người đông, nhu cầu về lương thực, thực phẩm càng tăng. Việc đi lại, ăn ở cũng trở thành vấn đề lớn trong công tác bảo mật. Má Dương Thị Lan đã giữ vai trò quan trọng trong các khâu tổ chức, tiếp tế, giao liên. Bản thân gia đình má đã đóng góp một phần vật chất không nhỏ trong suốt nhiều năm.

   Có chân trong ban chỉ huy đấu tranh chính trị của “đội quân tóc dài" huyện Mỏ Cày, má Lan đã tỏ ra là một người lãnh đạo khôn khéo, dũng cảm, biết tiến thoái lúc cần thiết, ứng phó linh hoạt trong nhiều tình huống gây cấn. Đã nhiều lần bị địch bắt, giam cầm, đem đi ngâm nước, phơi nắng… nhưng mọi thủ đoạn đàn áp, khủng bố của kẻ địch không làm cho má chùn bước. Do đó, quần chúng rất tin cậy má, coi má như một điểm tựa tinh thần của họ mỗi lần “xuống đường” đấu tranh. Đã có hơn 70 lần má được cấp huyện và tỉnh biểu dương, khen thưởng.

   Năm 1971-1972, địch ở chi khu Ba Vát (thuộc huyện Mỏ Cày) tập trung lực lượng càn quét đánh phá dài ngày, phong tỏa các đường giao liên bộ và thủy, nhằm tiêu diệt cơ sở cách mạng tại đây. Má Dương Thị Lan với mưu kế của mình, đã cùng với số nòng cốt ở địa phương, lãnh đạo quần chúng đấu tranh bằng hình thức hợp pháp và bán hợp pháp, phá vỡ được âm mưu của địch.

   Trong những năm “bình định” ác liệt nhất của địch, má Lan là người đìều hành mạng lưới tiếp tế, hậu cần cho LLVT của tỉnh và Quân khu 8, để các đơn vị có thể bám trụ, chiến đấu chống giặc trong nhiều tháng trời, phá vỡ thế bao vây của địch, tạo điều kiện cho nhân dân phá banh các ấp chiến lược, trở về làng cũ. Cái danh hiệu "Bà mẹ Chính ủy hậu cần" của má Dương Thị Lan ra đời từ đó. Đối với người lính cách mạng từng hoạt động ở vùng này trong những ngày gian khổ, "má Lan – Chính ủy hậu cần" là hình ảnh khó quên.

   Cuối năm 1976, má Dương Thị Lan được Nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng LLVTND.

Đã ban hành
Ba VátBa Vát
 

Ba Vát (còn gọi Ba Việt)

Địa danh gốc Khmer (Pears Watt là chùa phật). Vào thế kỷ XVIII, nơi đây là huyện lỵ của huyện Tân An - một trung tâm kinh tế khá phồn thịnh thời bấy giờ. Năm 1777, đã diễn ra trận đánh ác liệt giữa quân Tây Sơn và quân chúa Nguyễn, Nguyễn Phúc Dương đã bị bắt tại đây…

Ca dao xưa:

        Sông Bến Tre nhiều hang cá ngát,

        Đường Ba Vát gió mát tận xương.

Câu ca dao phản ánh ít nhiều vị trí của thị tứ này thời ấy.

Thời KCCM, Ba Vát là quận lỵ của quận Đôn Nhơn (3-1963). Nằm trên đường Mỏ Cày đi Chợ Lách, Ba Vát là một thị tứ đang phát triển, có chợ có bến thuyền, kho hàng, trường học và nhiều cửa hàng, cơ sở dịch vụ.

Đã ban hành
Chùa Vạn Phước - Điểm du lịch tiềm năngChùa Vạn Phước - Điểm du lịch tiềm năng
Huyện Bình Đại là một huyện ven biển thuộc tỉnh Bến Tre, có địa hình gần như xung quanh là sông nước; đông giáp biển Đông, bắc giáp cửa sông Tiền, nam giáp cửa sông Ba Lai, tây giáp sông An Hóa.

Huyện Bình Đại là một huyện ven biển thuộc tỉnh Bến Tre, có địa hình gần như xung quanh là sông nước; đông giáp biển Đông, bắc giáp cửa sông Tiền, nam giáp cửa sông Ba Lai, tây giáp sông An Hóa.

Huyện Bình Đại rất có tiềm năng du lịch về biển như bãi biển Thừa Đức đang được khai thác; bãi biển Thới Thuận đang kêu gọi đầu tư; hệ thống hạ tầng đang được đầu tư xây dựng, mười cây cầu nằm trên trục lộ 883 trên địa phận Bình Đại đang thi công, hệ thống lộ và điện, nước cũng được đầu tư tiếp theo; thời gian ngắn là hạ tầng du lịch Bình Đại sẽ hoàn thiện đồng bộ; bên cạnh là hệ thống đường sông thuận lợi từ các nơi đi đến như: Bến Tre, Tiền Giang, Tp. Hồ Chí Minh, Cần Giờ, Vũng Tàu, Trà Vinh…

Một vùng đất xứ biển, xung quanh là cây ngập mặn và những vuông tôm công nghiệp, lại có ngôi chùa khang trang được xây dựng trên vùng đất đầm lầy,  cây dại; đó là Chùa Vạn Phước do Đại đức Thích Phước Chí trụ trì, chùa được hình thành từ năm 2000 tại ấp Bình Chiến, thị trấn Bình Đại, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre, ngôi chùa tràn ngập ánh đạo vàng làm lộng lẫy một góc trời đông duyên hải Bình Đại với khuôn viên rộng 8 ha, cách Thị Trấn Bình Đại 2 km trên đường ra biển, đã góp phần trong việc thu hút khách du lịch đến với vùng đất biển này.

 

Kiến trúc tổng quan chùa gồm cổng Tam quan với cặp rồng vàng chầu, khu chánh điện, khu vực tượng Bồ tát Quán Thế Âm, khu vực tượng Đức Phật Thích Ca ngồi dưới gốc bồ đề, nhà làm việc, phòng khách, phòng thuốc Nam từ thiện, bảng công đức và bàn thờ Tổ quốc với chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, … Đặc biệt có  tượng phật Di Lặc cao 12,45m, nặng khoảng 99 tấn do điêu khắc gia Thụy Lam tạo tác hoàn thành ngày 29/01/2010. Tất cả những kiến trúc trên được phối hợp hài hòa với các khuôn viên trong sân chùa làm bắt mắt cho du khách đã đến tham quan.

 

Hiện nay chùa đã hoàn thành 95% và đã được quý Phật tử bốn phương hội tụ về quy ngưỡng, chiêm bái Phật; bên cạnh đó khách du lịch từ các tỉnh, nhất là từ Tp. Hồ Chí Minh đến tham quan du lịch khá đông, có đoàn lên đến vài trăm du khách.

Nguồn: www.svhttdl.bentre.gov.vn

Đã ban hành
Hào hứng ngao du khám phá Cồn QuiHào hứng ngao du khám phá Cồn Qui
Khám phá sông nước - miệt vườn vẫn là đề tài mà nhóm chúng tôi đưa vào tầm ngắm hàng đầu trong hè này. Miền Tây vẫn là nơi thích hợp nhất để chúng tôi chọn làm điểm đến. Nhưng đến Cần Thơ, Tiền Giang, Bến Tre hay Vĩnh Long, Trà Vinh..., đó là điều mà cả bọn đều phân vân. Nhưng có lẽ vì cùng chung ý nghĩ, chung sở thích, nên cả bọn thống nhất chọn xứ dừa Bến Tre.

Khám phá sông nước - miệt vườn vẫn là đề tài mà nhóm chúng tôi đưa vào tầm ngắm hàng đầu trong hè này. Miền Tây vẫn là nơi thích hợp nhất để chúng tôi chọn làm điểm đến. Nhưng đến Cần Thơ, Tiền Giang, Bến Tre hay Vĩnh Long, Trà Vinh..., đó là điều mà cả bọn đều phân vân. Nhưng có lẽ vì cùng chung ý nghĩ, chung sở thích, nên  cả bọn thống nhất chọn xứ dừa Bến Tre.

Chuyến đi này bọn tôi tạm đặt là chuyến "ngao du bụi", nhật ký chuyến đi bắt đầu ghi lúc chúng tôi rời thành phố Hồ Chí Minh từ 8 giờ sáng và khoảng 9 giờ 40 đến cầu Rạch Miễu. Chúng tôi được biết cầu Rạch Miễu đi vào lịch sử nối đôi bờ Tiền Giang - Bến Tre. Có thể nói đây là dấu ấn, là bước ngoặc, ghi dấu cho nhiều sự phát triển mới trên ba dải cù lao xứ dừa. Cầu Rạch Miễu được xây dựng khá qui mô và đẹp quá!

Qua cầu Rạch Miễu các bạn Bến Tre đón chúng tôi đưa xuống du thuyền để đi đến Cồn Qui. Bắt đầu chuyến hành trình lênh đênh thưởng ngoạn trên sông Tiền, được thư thả hít thở không khí sông nước trong lành thật sảng khoái. Ven sông chúng tôi quan sát thấy toàn là những hàng bần và những rặng dừa nước xanh um. Du thuyền lướt qua Cồn Phụng, là điểm du lịch hấp dẫn được nhiều người biết đến và đã nổi tiếng từ lâu.

 

Các bạn Bến Tre đã giới thiệu cho chúng tôi biết: Cồn Qui là cồn nhỏ nhất của Bến Tre, được khai thác từ những năm thập kỷ 1960 nằm trên sông Tiền giữa hai xã Tân Thạch và Quới Sơn, thuộc huyện Châu Thành - Bến Tre. Tư liệu lịch sử ghi lại những người dân đầu tiên đến đây khai hoang đã trồng rất nhiều bần và dừa nước để giữ đất không bị trôi. Hàng năm, nhờ phù sa bồi đắp nên Cồn Qui ngày càng được mở rộng, ngày càng có nhiều hộ dân đến đây sinh sống và khai thác đất trồng hoa màu và các loại cây ăn trái có tiếng như: nhãn, sapôchê, bưởi, mận, xoài, mít tố nữ và còn một số cây ăn trái khác...

 

Đến Cồn Qui chúng tôi được bạn sắp xếp ở tại điểm nhà của một hộ nông dân, là căn nhà tường khá tươm tất và rộng rãi, xung quanh là vườn cây nhãn, sapôchê đã trồng lâu năm, cách trồng thẳng lối trông rất đẹp. Nơi đây còn  là điểm du lịch sinh thái, là điểm của các hãng lữ hành tại thành phố Hồ Chí Minh hàng ngày đưa khách du lịch thập phương đến đây du lịch. Có lẽ vậy, mà nơi đây được trang trí rất bắt mắt. Hàng ngày, điểm này có từ 100 - 150 khách theo tour từ thành phố Hồ Chí Minh đến đây, cao điểm có ngày cả ngàn khách và có rất nhiều khách nước ngoài. Thỉnh thoảng có vài chục đến 100 khách nội địa và cả khách Tây tá túc qua đêm ở đây. Chắc cũng như chúng tôi, những du khách tìm đến đây ngoài mục đích đi du lịch, thì cũng là thích phiêu lưu, mạo hiểm hay khám phá những gì mà họ thích…

Thích thú nhất hiện nay Cồn Qui vẫn còn giữ nét hoang sơ, có nhiều vườn cây ăn trái lâu năm, được trồng theo hàng, theo lối, nên nhìn những vườn cây rất thông thoáng, đẹp mắt. Dưới những tán cây, chủ vườn mắc nhiều chiếc võng để du khách nằm thư giãn, nghỉ mệt, nghỉ mát. Thấp thoáng xen lẫn trong những vườn cây nặng trĩu trái là những mái nhà lá đơn sơ rất dễ thương. Hay khi ngắm nhìn ven sông, rạch chúng tôi bắt gặp những bông bần trắng tím là đà trên mặt nước, đung đưa trong gió, cùng với những rặng dừa nước xanh um chạy dọc triền sông nhìn hút cả mắt. Thỉnh thoảng những làn gió nhè nhẹ thổi qua, làm những tàu lá dừa nước khua rào rạt; rồi những tia nắng xuyên qua kẻ lá của những đám bần, những hàng dừa nước, tạo hình in bóng trên mặt nước sông, rạch, những con sóng nhỏ nhấp nhô, sóng sánh mặt nước, làm nó lung linh lã lơi trên sóng nước, nhìn nó ta thấy ta cảm giác sự yên lành, dịu hiền rất khó tả và thú vị vô cùng.

 

Hứng thú nhất là chúng tôi được hóa thân thành nông dân tham gia hái trái cây tại vườn với chủ nhà, hay thu hoạch những mớ rau vườn để bổ sung thêm vào bữa ăn chiều. Hào hứng với cả bọn là được sống với những phút giây "chân lắm tay bùn" để tát mương bắt cá trong mương vườn. Những cá, tôm, tép bắt được, chúng tôi cùng với chủ nhà chế biến ra những món ăn mang đậm hương vị đồng quê và dân dã mà chúng tôi thích. Thật đầy ý nghĩa và khó quên, trong cuộc vui cùng bè bạn thưởng thức những sản phẩm do chúng tôi góp phần làm ra trong chuyến ngao du ở xứ cồn.

Đêm xuống một chiếc được đò máy nhỏ đưa chúng tôi len lỏi bên những rặng bần để ngắm và bắt đom đóm. Mỗi đứa chuẩn bị một lọ thủy tinh nhỏ và những cái vợt bằng lưới để bắt đóm đóm. Từ nhỏ đến lớn chúng tôi chỉ nghe nói về đom đóm, nhưng chưa bao giờ nhìn thấy chúng. Bây giờ được tận mắt chứng kiến, thì khoái chí vô cùng. Trong màn đêm và không gian tĩnh mịch, ánh sáng của bầy đom đóm trên những nhánh bần, màu xanh của lá, trời tối của màn đêm, cả bọn lẳng lặng để thích thú cảm nhận về những hình ảnh ngộ nghĩnh này.

Thỉnh thoảng bởi tiếng đọng của gió hay là quy luật tự nhiên gì đó, mà những con đom đóm le lói ánh sáng cứ di chuyển bay đi, bay lại, rồi đáp vào những nhánh bần, phát ra tia sáng loe lóe, càng nhìn càng thấy lạ mắt và thích vô cùng. Chúng tôi đứa cầm vợt, đứa cầm lọ thủy tinh, bắt từng con đom đóm bỏ vào chai. Vì chưa có kinh nghiệm nên không dễ gì bắt được nhiều đom đóm. Chúng tôi đem các chai lọ chứa những con đóm đóm về chỗ ở, rồi cả nhóm tụ tập dưới những tán cây quanh nhà; tập trung các chai có ánh sáng đom đóm lại và bắt đầu say sưa hát với cây đàn ghi ta mà chúng tôi mang theo.

Điều mà chúng tôi không thể nào quên được là tại Cồn Qui người dân rất nhiệt tình, đôn hậu, mến khách. Khi chúng tôi tổ chức hát hò cũng có sự tham gia của các bạn thanh niên của địa phương và ngay cả chủ nhà họ cũng tham gia hát đôi ba câu vọng cổ hay một vài bài bản nhỏ cải lương rất hay, rất điệu nghệ. Chúng tôi bất ngờ quá, khâm phục họ vô cùng, ban ngày thì họ làm vườn, phục vụ du khách, ban đêm họ cùng tham gia hát dân dã với chúng tôi.

Cả bọn chúng tôi đều thích thú không khí cả ngày, đêm ở đấy rất dễ chịu. Ban ngày khi khám phá hay vui chơi xong, chúng tôi đu đưa nằm nghỉ trên những chiếc võng đã được mắc sẵn duới những gốc cây. Chúng tôi còn khám phá việc nuôi ong lấy mật từ hoa nhãn, sản phẩm này được cũng trưng bày bán tại chỗ cho du khách và còn bán sang các tỉnh lân cận. Cả nhóm còn tham gia làm kẹo dừa, tráng bánh truyền thống, làm một vài công đoạn hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa. Các mặt hàng thủ công mỹ nghệ được bày bán ở đây rất đa dạng, nhiều chủng loại từ những đồ gia dụng đến trang trí…, tất cả đều làm bằng chất liệu dừa, để phục vụ nhu cầu khách du lịch.

Không có thời gian để hòa vào cùng các đoàn khách, nhưng chúng tôi cũng tìm hiểu và dõi theo những chiếc xuồng chèo của các cô thôn nữ mặc áo bà ba chở du khách khám phá sông, rạch của xứ cồn. Hay tại các điểm du lịch, tạm gọi là “nhà hàng” phục vụ ẩm thực ở Cồn Qui, chúng tôi thấy đa số là nhà thủy tạ làm như kiểu các gian nhà sàn rộng rãi, chất liệu bằng tre, lá là chính, nhưng đầy đủ tiện nghi và với những món ăn đặc sản, dân dã, khá hấp dẫn như: Cá bông lau, cá ngát nấu canh chua bần với rau muống đồng, bông súng, rau cải trời hay bông so đũa; cá điêu hồng hấp nấm mối với đọt bí hay bông bí; cá rô, cá kèo, cá lóc, cá trê, cá lòng tong kho tộ hoặc nồi đất hay tép rang dừa.

Ngoài việc thưởng thức các món ăn, tại các gian nhà sàn gió thổi lồng lộng, sảng khoái vô cùng. Từ các gian nhà sàn hướng nhìn ra sông, rạch, sẽ bắt gặp thủy triều lên, xuống hay thư thái ngắm nhìn những hàng bần, những rặng dừa nước, những đám lục bình thả mình trôi theo dòng nước. Thỉnh thoảng  những tàu, thuyền qua lại, tạo nên những đợt sóng mạnh, làm những đám lục bình nho nhỏ nhấp nhô theo sóng dạt vào bờ, rồi nép mình dưới những gốc bần, núm níu hòa nhập vào đám lục bình đã cư ngụ từ trước. Nhìn những đám lục bình đã cư ngụ lâu cho ra những bông lục bình tím ngát rất xinh, nhìn nó chúng tôi thấy lòng mình thanh thản vô cùng.

Trọn vẹn 2 ngày, một đêm chúng tôi cư trú trên đất cồn, tuy chưa có nhiều thời gian để khám phá và diễn tả hết những gì mình yêu thích. Nhưng có lẽ chúng tôi đồng cảm nhận: Cồn Qui – Bến Tre là điểm đến du lịch sinh thái – sông nước – miệt vườn hấp dẫn, bởi nơi đây còn hoang sơ, không khí trong lành, thoáng mát với những vườn cây ăn trái oằn sai trĩu quả và bởi các món ăn dân dã rất hợp khẩu vị…. Và ấn tượng nhất là sự chu đáo, mến khách, sự đôn hậu, chất phác, hiền hành của những bạn Bến Tre, nhất là người dân xứ cồn. Chúng tôi thật sự ngỡ ngàng, hài lòng, thích thú cảnh đẹp trữ tình ở đây, những điểm du lịch nép mình trong những bờ sông, rạch bát ngát màu xanh của vùng sông nước xứ cồn. Chúng tôi cũng sẽ nhớ nhiều nhất là được ngắm đom đóm về đêm, những ánh sáng phát ra tự nhiên của nó trong đêm tĩnh mịch rất độc đáo mà không dễ nơi nào có được. Hay chúng tôi cũng đã lắng lòng lại để thưởng thức trọn vẹn những âm thanh ra rả của các loại côn trùng và tưởng tượng như mình được nghe những thanh âm đồng điệu hòa tấu của một khúc nhạc đồng quê.

 

Chúng tôi được biết, hiện Cồn Qui có cơ sở lưu trú qua đêm (còn gọi là khách sạn nổi) được thiết kế trên những bè nổi nằm trên sông Tiền, đoạn sông thuộc xã Quới Sơn – Châu Thành – Bến Tre. Điểm nghỉ này được đầu tư đầy đủ tiện nghi như khách sạn trên bờ. Nghỉ tại đây ban đêm du khách sẽ có thú vui câu cá, nghe đàn ca tài tử và sẽ bắt gặp cư dân khai thác đánh bắt tôm, cá tự nhiên về đêm trên sông Tiền.

Tạm biệt nhé Cồn Qui! Những gì khám phá trải nghiệm ở nơi này tất cả chúng tôi sẽ luôn nhớ mãi và xem nó như một trong những hành trang, để làm phong phú thêm cho cuộc sống. Những gì chưa khám phá được, chúng tôi hẹn một ngày không xa sẽ trở lại tìm hiểu những điều mới mẽ hơn, độc đáo hơn và thú vị hơn trên đất Cồn Qui.

Nguồn: www.svhttdl.bentre.gov.vn

Đã ban hành
Tour du lịch và tham quan Bến Tre 4 ngày 3 đêmTour du lịch và tham quan Bến Tre 4 ngày 3 đêm
 
Image

Tour trên sông Mêkông, vườn kiểng bon sai Chợ Lách. Viếng chùa Tuyên Linh, nhà truyền thống Đồng Khởi xã Định Thủy (huyện Mỏ Cày). Thăm đầu cầu tiếp nhận vũ khí Bắc Nam (huyện Thạnh Phú). Đến bãi biển Thừa Đức, khu du lịch sinh thái Vàm Hồ, cống đập Ba Lai.
 
 Tham quan đình cổ, di tích văn hóa quốc gia đình Bình Hòa, di tích Nguyễn Đình Chiểu, đền thờ và mộ Võ Trường Toản, Phan Thanh Giản, tắm biển Thừa Đức. Đi thuyền chèo sang Cồn Qui, thưởng thức trái cây ngon, nghe đờn ca tài tử Nam Bộ.
 
Đã ban hành
Anh hùng liệt sĩ Phan Bình TrungAnh hùng liệt sĩ Phan Bình Trung


<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Anh hùng Phan Bình Trung
(tức Hoàng Lam) sinh năm 1944, dân tộc Kinh, quê ở xã Long Mỹ, huyện Giồng
Trôm, tỉnh Bến Tre. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, đại đội phó đặc công </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">thuỷ
</span><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">bộ
đội địa phương tỉnh Bến Tre.<o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Phan Bình Trung tham gia
chiến đấu hàng trăm trận, tiêu diệt và làm bị thương hơn nghìn tên địch trong
đó có 200 tên Mỹ, đánh chìm và phá huỷ 150 tàu thuyền, 40 khẩu pháo, 6 xe thiết
giáp, đánh sập 20 cầu. Riêng anh đã đánh chìm 21 tàu giặc, phá huỷ 4 cầu, 1 phà
và diệt nhiều địch. </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;"><o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Tháng 6</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">-</span><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">1965, Phan Bình
Trung được giao nhiệm vụ đánh cầu Bến Lức (Long An), làm sập một đoạn cầu gây
tiếng vang lớn ở phía Nam Sài Gòn. Tháng 11</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">-</span><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">1967, Mỹ đưa hạm đội 833
về Bến Tre, đây là hạm đội sửa chữa lớn nên chúng canh phòng rất cẩn mật, Phan
Bình Trung cùng 3 người khác đưa 200 kg thuốc nổ vào đánh chìm hạm đội và 10
tàu nhỏ của địch, tiêu diệt và làm bị thương 200 tên có 100 tên sĩ quan và thợ
sửa chữa (Mỹ), phá huỷ 12 khẩu 105 và 155 ly. Đây là trận đánh chìm hạm đội lớn
nhất của Mỹ đầu tiên ở chiến trường Miền Nam. Trong cuộc tổng tiến công Xuân
1968, Phan Bình Trung là đại đội phó chỉ huy một bộ phận đặc công kết hợp bộ
binh đánh vào căn cứ thiết giáp của địch, anh cho nổ súng diệt 6 xe thiết giáp.
Địch phản công, Phan Bình Trung chỉ huy cho bộ đội rút lên lầu quyết chiến với
kẻ thù. Khi hết đạn không chịu để sa vào tay giặc, từ tên lầu cao anh nhảy
xuống và đã anh dũng hy sinh.<o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Đồng chí được tặng
thưởng 6 Huân chương Chiến công các loại, 50 bằng khen và nhiều lần được nêu
gương vì có hành động anh hùng. Ngày 20</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">-</span><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">12</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">-</span><span lang="VI" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">1994, Phan Bình
Trung được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.<o:p /></span></p>


Anh hùng Phan Bình Trung (tức Hoàng Lam) sinh năm 1944, dân tộc Kinh, quê ở xã Long Mỹ, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, đại đội phó đặc công thuỷ bộ đội địa phương tỉnh Bến Tre.

Phan Bình Trung tham gia chiến đấu hàng trăm trận, tiêu diệt và làm bị thương hơn nghìn tên địch trong đó có 200 tên Mỹ, đánh chìm và phá huỷ 150 tàu thuyền, 40 khẩu pháo, 6 xe thiết giáp, đánh sập 20 cầu. Riêng anh đã đánh chìm 21 tàu giặc, phá huỷ 4 cầu, 1 phà và diệt nhiều địch.

Tháng 6-1965, Phan Bình Trung được giao nhiệm vụ đánh cầu Bến Lức (Long An), làm sập một đoạn cầu gây tiếng vang lớn ở phía Nam Sài Gòn. Tháng 11-1967, Mỹ đưa hạm đội 833 về Bến Tre, đây là hạm đội sửa chữa lớn nên chúng canh phòng rất cẩn mật, Phan Bình Trung cùng 3 người khác đưa 200 kg thuốc nổ vào đánh chìm hạm đội và 10 tàu nhỏ của địch, tiêu diệt và làm bị thương 200 tên có 100 tên sĩ quan và thợ sửa chữa (Mỹ), phá huỷ 12 khẩu 105 và 155 ly. Đây là trận đánh chìm hạm đội lớn nhất của Mỹ đầu tiên ở chiến trường Miền Nam. Trong cuộc tổng tiến công Xuân 1968, Phan Bình Trung là đại đội phó chỉ huy một bộ phận đặc công kết hợp bộ binh đánh vào căn cứ thiết giáp của địch, anh cho nổ súng diệt 6 xe thiết giáp. Địch phản công, Phan Bình Trung chỉ huy cho bộ đội rút lên lầu quyết chiến với kẻ thù. Khi hết đạn không chịu để sa vào tay giặc, từ tên lầu cao anh nhảy xuống và đã anh dũng hy sinh.

Đồng chí được tặng thưởng 6 Huân chương Chiến công các loại, 50 bằng khen và nhiều lần được nêu gương vì có hành động anh hùng. Ngày 20-12-1994, Phan Bình Trung được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đã ban hành
Di tích lịch sử Nhà ông Nguyễn Văn Cung và ngã ba cây da đôiDi tích lịch sử Nhà ông Nguyễn Văn Cung và ngã ba cây da đôi
Vào cuối tháng 4-1930, chi bộ ĐCSĐD đầu tiên của tỉnh Bến Tre được thành lập tại nhà ông Nguyễn Văn Cung. Chi bộ gồm 10 đảng viên, nguyên là hội viên của chi bộ VNTNCMĐCH trước đó, do đồng chí Nguyễn Văn Ân thay mặt liên tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho - Bến Tre đứng ra thành lập. Đồng chí Nguyễn Văn Trí thay mặt Liên tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho - Bến Tre công nhận chi bộ do đồng chí Nguyễn Văn An làm Bí thư.

   

Image
Bia lưu niệm cây da đôi
Vào cuối tháng 4-1930, chi bộ ĐCSĐD đầu tiên của tỉnh Bến Tre được thành lập tại nhà ông Nguyễn Văn Cung. Chi bộ gồm 10 đảng viên, nguyên là hội viên của chi bộ VNTNCMĐCH trước đó, do đồng chí Nguyễn Văn Ân thay mặt liên tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho - Bến Tre đứng ra thành lập. Đồng chí Nguyễn Văn Trí thay mặt Liên tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho - Bến Tre công nhận chi bộ do đồng chí Nguyễn Văn An làm Bí thư.

   Chi bộ xã Tân Xuân, sau khi thành lập, đã tổ chức cuộc mít tinh quần chúng nhân kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1-5 tại cây da đôi, sau đó biến thành cuộc biểu tình tuần hành, thu hút trên 200 người tham dự.

  Tại đây, sau ngày giải phóng (30-4-1975), Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch đã tổ chức dựng bia lưu niệm về sự kiện lịch sử này.

   Di tích đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ra quyết định số 985-QĐ/VH, công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 7-1-1993.

Đã ban hành
Khu du lịch sinh thái vườn trái cây Phú An KhangKhu du lịch sinh thái vườn trái cây Phú An Khang
Khu du lịch sinh thái Phú An Khang tọa lạc tại 319 ấp Phú Lợi, xã Bình Phú, Tp. Bến Tre, trên diện tích hơn 3 hecta cây ăn trái, vườn dừa. Với cách xây dựng sáng tạo mang nét đặc trưng riêng, đặt nhu cầu của du khách lên hàng đầu luôn làm hài lòng du khách. Phú An Khang có các hoạt động du lịch đa dạng như: du lịch sông nước, du lịch sinh thái, khám phá miệt vườn, tát mương bắt cá, câu cá giải trí.

Khu du lịch sinh thái Phú An Khang tọa lạc tại 319 ấp Phú Lợi, xã Bình Phú, Tp. Bến Tre, trên diện tích hơn 3 hecta cây ăn trái, vườn dừa. Với cách xây dựng sáng tạo mang nét đặc trưng riêng, đặt nhu cầu của du khách lên hàng đầu luôn làm hài lòng du khách. Phú An Khang có các hoạt động du lịch đa dạng như: du lịch sông nước, du lịch sinh thái, khám phá miệt vườn, tát mương bắt cá, câu cá giải trí.

Ngoài ra, Phú An Khang còn là nơi lý tưởng cho những cặp uyên ương đang xây tổ ấm chọn làm nơi se duyên kết tóc. Nhà hàng với sức chứa gần 1000 khách, là trung tâm hội nghị sang trọng với không gian được trang trí thiết kế theo phong cách châu Âu. Đến nơi đây, du khách có thể đi dạo mát trên những con đường mòn rợp bóng dừa, sẽ ngạc nhiên khi bắt gặp những luống rau xanh tươi trong vườn. Vì tiêu chí của nhà hàng là luôn luôn sạch nên rau được trồng không phân bón và để  phục vụ tại chỗ. Những vườn hoa luôn tạo cảm giác thư thả với muôn sắc màu thắm tươi. Du khách sẽ không khỏi bất ngờ khi được tận tay câu cá trong hồ, cảm giác cá cắn câu thật là thích thú. Đến khi mệt thì có thể nghỉ ngơi trong những ngôi nhà mái lá được xây khắp khu vườn. Có thể yêu cầu đờn ca tài tử phục vụ tận nơi với những câu hát ngọt ngào chứa chan trìu mến. Thật là vô cùng thú vị đúng với cái nghĩa vui thú điền viên.

Đặc biệt, Phú An Khang thường xuyên tổ chức các cuộc thi nấu ăn như gói bánh ít trần thịt vịt, đổ bánh xèo,... luôn thu hút đông đảo các đầu bếp có tiếng tham gia. Với diện tích khá rộng thích hợp các chương trình team building, cắm trại,.... Tạo nên không khí sôi nổi hào hứng, du khách chẳng những được đến vui chơi thoải mái mà còn được thưởng thức các món ăn dân dã nóng hổi mới ra lò. Còn gì bằng khi được tận tay hái và thưởng thức trái cây tại chổ trong vườn. Từ sơri cho đến dâu, cốc, ổi, cam, dừa,.... Nếu về Phú An Khang về đêm càng tuyệt đẹp hơn nữa với ánh đèn lung linh trong vườn thật lãng mạn. Nếu đi với gia đình và trẻ nhỏ bạn cứ yên tâm Phú An Khang có khu vui chơi dành cho trẻ em, bạn có thể thưởng thức món ăn ngon mà con cái lại được chơi đùa.

Phú An Khang một điểm đến vô cùng hấp dẫn luôn chứa những điều mới lạ thú vị. Với đội ngũ nhân viên nhiệt tình, hiếu khách trong trang phục áo bà ba mọc mạc quê mùa tôn lên nét hồn quê xanh ngát.

 

 

Khu du lịch vườn trái cây sinh thái Phú An Khang

319 ấp Phú Lợi, xã Bình Phú, Tp. Bến Tre

ĐT: 0753 83 8686 - 08 3898 2584 - 08 3518 0708

Website: Phuankhangtravel.com.vn

Email: info@phuankhangtravel.com.vn

Facebook: https:/www.facebook.com/phuankhangtravel

Nguồn: www.svhttdl.bentre.gov.vn

Đã ban hành
Trúc GiangTrúc Giang
&nbsp;

Quận của tỉnh Kiến Hòa, lập ngày 22-10-1956 gồm 16 xã: An Hội (quận lỵ), Phú Hưng, Hữu Định, Phú Nhuận, Phước Long, Song Phước, Tam Phước, Thạnh Phú Đông, An Khánh, An Phước, Giao Hòa, Giao Long, Phú An Hòa, Phước Thạnh, Quới Sơn, Tân Thạch.

Trúc Giang

Tỉnh lỵ tỉnh Kiến Hòa, lập ngày 22-10-1956 theo sắc lệnh 143/NV của Tổng thống VNCH.

Đã ban hành
Ngôi nhà của Nguyễn Văn Trác, nơi ở, làm việc của đồng chí Lê DuẩnNgôi nhà của Nguyễn Văn Trác, nơi ở, làm việc của đồng chí Lê Duẩn
Ngôi nhà ông Nguyễn Văn Trác (thường gọi là Mười Trác) ở xã Hưng Lễ, huyện Giồng Trôm, là nơi Bí thư Xứ ủy Nam Bộ Lê Duẩn đã ở và làm việc từ tháng 11-1955 đến tháng 3-1956, để chỉ đạo phong trào cách mạng miền Nam và tổng hợp tình hình và dự thảo Đề cương cách mạng miền Nam. Nhà gồm 3 gian, hai chái bằng gỗ, xung quanh là vườn dừa, có lối thoát thuận tiện khi gặp biến cố. Đồng chí Lê Duẩn hàng ngày làm việc, ăn ở ngay trong căn buồng, có kê chiếc giường đôi, cạnh đó là một tủ đứng, bên trong bố trí thông với một hầm bí mật đào dưới đất. Việc canh gác theo dõi người lạ, địch bên ngoài đều do vợ chồng ông bà Nguyễn Văn Trác đảm nhiệm.

   

Image
Mô hình ngôi nhà ông Nguyễn Văn Trác
Ngôi nhà ông Nguyễn Văn Trác (thường gọi là Mười Trác) ở xã Hưng Lễ, huyện Giồng Trôm, là nơi Bí thư Xứ ủy Nam Bộ Lê Duẩn đã ở và làm việc từ tháng 11-1955 đến tháng 3-1956, để chỉ đạo phong trào cách mạng miền Nam và tổng hợp tình hình và dự thảo Đề cương cách mạng miền Nam. Nhà gồm 3 gian, hai chái bằng gỗ, xung quanh là vườn dừa, có lối thoát thuận tiện khi gặp biến cố. Đồng chí Lê Duẩn hàng ngày làm việc, ăn ở ngay trong căn buồng, có kê chiếc giường đôi, cạnh đó là một tủ đứng, bên trong bố trí thông với một hầm bí mật đào dưới đất. Việc canh gác theo dõi người lạ, địch bên ngoài đều do vợ chồng ông bà Nguyễn Văn Trác đảm nhiệm.

   Đồng chí Lê Duẩn sống và làm việc ở đây gần 5 tháng, khi nhận thấy có dấu hiệu nghi ngờ bọn mật vụ có thể đánh hơi biết được, nên đã chuyển sang một cơ sở khác bí mật ở xã Tân Hào, huyện Giồng Trôm, sau đó chuyển tiếp sang một số gia đình cơ sở khác ở xã Bình Khánh, huyện Mỏ Cày. Ngày 5-7-1956, đồng chí Lê Duẩn rời Bến Tre lên thành phố Sài Gòn.

   Sau ngày miền Nam giải phóng (30-4-1975), đồng chí Lê Duẩn có về thăm lại ngôi nhà xưa, cùng những đồng bào, đồng chí cơ sở đã nuôi dưỡng, cưu mang và bảo vệ mình trong những ngày cách mạng miền Nam bị địch đánh phá khốc liệt. Ngôi nhà ngày xưa đã bị chiến tranh tàn phá, chỉ còn lại chiếc tủ đứng bẳng gỗ làm hầm bí mật, hiện đang được trưng bày ở nhà bảo tàng tỉnh Bến Tre. Đồng chí Lê Duẩn đã chỉ thị cho chính quyền tỉnh giúp đỡ gia đình ông Mười Trác xây dựng lại ngôi nhà, để ghi dấu một di tích của thời đấu tranh cách mạng đầy khó khăn, gian khổ.

  Ngôi nhà ông Nguyễn Văn Trác đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ra quyết định số 985-QĐ/VH công nhận là di tích lịch sử cách mạng quốc gia ngày 7-5-1997.

Đã ban hành
Nguyễn Thị Định (1920-1992)Nguyễn Thị Định (1920-1992)
Sinh năm 1920 trong một gia đình nông dân ở xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, cô Ba Định ngay từ thuở mới lớn đã chịu ảnh hưởng của phong trào yêu nước và cách mạng của địa phương.

Sinh năm 1920 trong một gia đình nông dân ở xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, cô Ba Định ngay từ thuở mới lớn đã chịu ảnh hưởng của phong trào yêu nước và cách mạng của địa phương. Được người anh ruột trực tiếp dìu dắt, lúc 16 tuổi cô đã tham gia vào cuộc vận động đòi dân sinh, dân chủ trong phong trào Đông Dương đại hội, như đi liên lạc, rải truyền đơn, vận động bà con nông dân chống lại sự áp bức, bóc lột của một số cường hào địa phương. Năm 1938, được kết nạp vào ĐCSĐD.

Sau cuộc khởi nghĩa năm 1940, cũng như các tỉnh khác ở Nam Kỳ, Bến Tre đã bị giặc Pháp khủng bố, đàn áp một cách dã man. Nhiều cơ sở cách mạng bị vỡ, hàng loạt đảng viên bị bắt, bị tù, trong đó có nhiều đồng chí trong cấp ủy tỉnh và huyện. Chồng bà cũng bị địch bắt, bị đày đi Côn Đảo, rồi sau đó chết trong nhà tù, còn bà thì bị đưa đi giam giữ ở “căng” Bà Rá. Năm 1943, cùng một số đồng chí khác, bà thoát khỏi nhà tù thực dân, trở về hoạt động ở huyện Châu Thành và tham gia lãnh đạo quần chúng giành chính quyền tại tỉnh Bến Tre, tháng 8-1945.

NguyenThiDinh.jpg

Sau ngày cách mạng thành công, bà là ủy viên Ban chấp hành Hội Phụ nữ cứu quốc tỉnh và sau đó làm Hội trưởng – lúc bấy giờ quen gọi là Đoàn trưởng Phụ nữ cứu quốc tỉnh.

Năm 1946, bà là thành viên trong đoàn cán bộ của khu 8 vượt biển ra gặp Trung ương để báo cáo tình hình kháng chiến ở Nam Bộ và tỉnh để xin Trung ương chi viện (1). Chuyến đi này không những cung cấp cho Chính phủ, Trung ương Đảng tình hình thực tế của chiến trường Nam Bộ - một chiến trường xa cách Trung ương – mà còn đặt cơ sở cho việc tổ chức chi viện miền Nam về sau này. Bà cũng là người duy nhất trong 4 thành viên của đoàn trở về lại Bến Tre với chiếc thuyền chở đầy vũ khí chi viện cho chiến trường, xuất phát từ bờ biển Phú Yên, lúc này đang còn là vùng tự do. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bà cùng với các đồng chí lãnh đạo ở địa phương bám đất, bám dân, đưa phong trào kháng chiến trong tỉnh vượt qua những khó khăn, cùng cả nước kết thúc thắng lợi cuộc chiến tranh kéo dài 9 năm.

Trong những năm sau hiệp định Genève (7-1954), Bến Tre là một trọng điểm đánh phá bình định ác liệt của chính quyền Ngô Đình Diệm. Bà Nguyễn Thị Định, trong thời kỳ này, là một trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng bộ Bến Tre, đã cùng với những đồng chí khác ra sức chèo chống, bảo vệ cách mạng, bảo vệ nhân dân trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, đen tối. Từ con số 2.000 đảng viên lúc đầu còn lại sau khi chuyển quân tập kết, đến khi Đồng khởi (nghĩa là trong khoảng thời gian 5 năm), Bến Tre chỉ còn lại 162 đảng viên. Hơn 80% đồng chí bị giết, bị tra tấn, tù đày, bị tàn phế. Bản thân bà đã bao lần chạm trán với cái chết, với bẫy giăng sẵn của địch, nhưng nhờ sự bình tĩnh và trí thông minh, nhờ sự đùm bọc, che chở của nhân dân, bà đã thoát hiểm. Kẻ địch đã từng treo giải thưởng về cái đầu của bà với giá 10.000 đồng (bạc của chính quyền Sài Gòn) vào những năm 60.

Bà là thành viên của "Bộ tham mưu cuộc Đồng khởi”, người chỉ đạo trực tiếp cuộc “khởi nghĩa điểm” của nhân dân 3 xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh (thuộc huyện Mỏ Cày) thắng lợi (17-1-1960), mở đầu cho cao trào Đồng khởi trong tỉnh và cả trong toàn miền Nam về sau.

Từ sau Đồng khởi, bà được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, rồi Khu ủy viên khu 8, Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam. Đến khi đế quốc Mỹ chuyển hướng chiến lược từ “chiến tranh đặc biệt” sang “chiến tranh cục bộ” , thì bà nghiễm nhiên trở thành vị tướng, Phó tư lệnh các LLVT giải phóng miền Nam (4-1970).

Chiến tranh chống Mỹ kết thúc, bà chuyển về công tác ở thủ đô Hà Nội, đảm nhiệm nhiều cương vị khác nhau: Ủy viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội nhiều nhiệm kỳ, Thứ trưởng Thương binh – xã hội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Bà còn tham gia nhiều hoạt động đối ngoại: Phó Chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ dân chủ thế giới, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Cuba.

Con người bà Ba Định là sự kết hợp hài hòa giữa đức tính can trường, dũng cảm với lòng nhân ái, bao dung, giữa ý chí quyết liệt và sự mau nước mắt,  giữa chất hùng của người lính xông pha trận mạc với nữ tính dịu dàng, đồng thời cũng rất rạch ròi, phân minh giữa cái đúng và cái sai, giữa yêu thương và căm giận. Gần 50 bài viết nhân dịp bà ra đi về nơi an nghỉ cuối cùng của bạn bè, đồng chí, người thân, đồng hương, chiến sĩ, tướng lĩnh, nhà doanh nghiệp, nhà văn, nhà báo, nữ tu… được tập hợp lại trong cuốn sách Nhớ chị Ba Định (Nxb Khoa học xã hội, 1993), ngoài nỗi tiếc thương, phần lớn các tác giả đều dành những trang viết ngợi ca bà về cách đối nhân xử thế.

Là con đẻ của nhân dân, của phong trào, bà gắn chặt cuộc đời hoạt động của mình với số phận nhân dân, sống chân chất, mộc mạc như hạt lúa, củ khoai. Người ta yêu quý bà không vì cái chức cao, quyền trọng mà vì cái chất đằm thắm, nhân ái tỏa sáng trong hành vi đời thường cũng như trong lúc thi hành công vụ.

Có cái tâm trong sáng, bà Nguyễn Thị Định thuộc trong số không nhiều người có chức, có quyền mà không bị tha hóa bởi quyền uy và địa vị. Có thể nói bà thuộc vào hàng những người "phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”. Vẫn sau trước thủy chung với bạn bè, đồng chí, luôn luôn nhớ ơn đối với những người cưu mang mình từ những ngày gian khổ, đen tối nhất, nhớ từng bát cháo trắng, từng con cá, cọng rau mà các bà má nghèo đã chắt chiu nuôi mình, bà sống bình đẳng, dân chủ với anh chị em được phân công phục vụ bà hằng ngày.

Nhà sử học lão thành Trần Văn Giàu trong lời đề tựa tập sách Nhớ chị Ba Định đã viết: “Chị Ba Định ạ! Ngày xưa, người dân làng quê bảo nhau rằng những người như chị là sống làm tướng, chết thành thần".

Ngoài hàng chục huân chương cao quý, Bà còn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

 

Đã ban hành
Đạo Tin LànhĐạo Tin Lành
&nbsp;

Đạo Tin Lành nhập vào Bến Tre năm 1925 do Nguyễn Châu Thông, mục sư của nhà thờ Tin lành tại thị xã Mỹ Tho truyền đến. Lúc đầu, Nguyễn Châu Thông mướn hai căn nhà của tư nhân tại đường Phan Ngọc Tòng ở thị xã Bến Tre làm nơi giảng đạo, cho đến năm 1957 mới xây dựng nhà giảng kiên cố tại phường I, thị xã Bến Tre.

Cũng trong thời gian này (1925-1957), một số chi hội khác được lập ở Tiên Thủy, Tân Thạch (huyện Châu Thành) và thị trấn Mỏ Cày. Từ năm 1957, chi hội tin lành Bến Tre tách khỏi chi hội Mỹ Tho và trực thuộc tổng Liên hội Miền Tây. Từ lúc truyền vào Bến Tre đến năm 1995, đạo tin lành chỉ có một phái là "Phúc âm liên hiệp" tức "Hội liên hiệp cơ đốc và truyền giáo Bắc Mỹ" (The Christian and Missionnary Alliance) gọi tắt là CMA, là tổ chức Tổng hội Tin lành Việt Nam. Đạo Tin Lành ở Bến Tre không có hệ thống tổ chức từ tỉnh xuống các xã như các tôn giáo khác. Nhà thờ Tin lành thường được gọi là "nhà giảng", tín đồ đến nghe mục sư giảng và hát thánh ca là chủ yếu, sau đó ra về.

Toàn tỉnh có 12 nhà giảng. Từ năm 1925 đến nay có 14 mục sư (hiện nay có 1 mục sư) và 12 thầy phụ giảng với khoảng 451 tín đồ. So với đạo Thiên Chúa, thì số lượng tín đồ của đạo Tin Lành trong tỉnh chỉ bằng 1/16 lần. Đại bộ phận tín đồ là công chức, binh lính của chế độ cũ, tiểu chủ, tiểu thương, một số ít thuộc tầng lớp phú nông, số còn lại thuộc thành phần lao động. Đội ngũ mục sư truyền đạo đa số thuộc loại trẻ, khoảng tuổi 40 trở lui, có trình độ học vấn khá, được đào tạo công phu ở các trường của giáo hội. Cũng có mục sư tốt nghiệp cử nhân Anh văn và cử nhân Thần học.

Đạo Tin Lành ở Bến Tre phát triển mạnh dưới thời thực dân mới, tuy nhiên do hoàn cảnh địa lý, việc đi lại khó khăn và do phong trào cách mạng ở đây cao, cho nên đạo Tin Lành không có điều kiện phát triển sâu trong nông thôn được.

Sau ngày giải phóng, một số tín đồ tỏ ra nhạt đạo, giảm nhịp độ cầu kinh, đi nhà giảng, như trường hợp ở Mỏ Cày. Trước 1979, số tín đồ ở thị trấn này có 300 người, nay giảm xuống còn 33. Cùng với việc tuyên truyền về đạo lý, củng cố đức tin cho tín đồ, các mục sư Tin lành cũng rất quan tâm đến những hoạt động xã hội, công tác từ thiện, phát triển các đoàn văn nghệ để tập hợp lực lượng thanh thiếu nhi. Từ năm 1976 về sau, ở một số huyện và thị xã Bến Tre bắt đầu có các phái Tin lành "Cơ đốc phục lâm","Phúc âm ngũ tuần" Jéhovah’s, bằng nhiều hình thức truyền đạo trái phép vào đồng bào ở một vài vùng sâu của tỉnh Bến Tre.

Đã ban hành
Đạo Hòa HảoĐạo Hòa Hảo
&nbsp;

Đạo Hòa Hảo được truyền bá vào Bến Tre từ khoảng những năm 1945-1946, nhưng do mục đích cũng như hoạt động của hàng chức sắc tôn giáo này thường được gắn với các hoạt động vũ trang đối lập lại đường lối kháng chiến cứu nước lúc bấy giờ, nên trong thực tế không bắt rễ và lan rộng được trên vùng đất vốn có một truyền thống cách mạng lâu đời.

Chính quyền Sài Gòn trước đây đã nhiều lần võ trang cho lực lượng Hòa Hảo, dùng họ để chống phá cách mạng, nhưng không thu được kết quả mong muốn.

Ở Bến Tre, đạo Hòa Hảo cũng chia thành 2 phe (phe theo Lê Quang Liêm và phe theo Lương Trọng Tường). Điều này cũng phản ánh sự rạn nứt, chia rẽ từ cấp chóp bu trung ương đạo.

Đạo Hòa Hảo trước ngày 30-4-1975, ở Bến Tre có 15 độc giảng đường, 34 chức sắc và 4.800 tín đồ. Đến cuối năm 1978, còn lại 12 độc giảng đường với 1.823 tín đồ “tu tại gia”. Số tín đồ tập trung đông nhất ở một số xã của huyện Chợ Lách (Phú Phụng, Long Thới, Vĩnh Bình và Hòa Nghĩa), ở 2 xã của huyện Châu Thành (Quới Thành và Tiên Thủy), số tín đồ còn lại nằm rải rác ở một số xã thuộc Ba Tri và huyện Mỏ Cày.

So với các tôn giáo khác, cơ sở đạo Hòa Hảo ở Bến Tre yếu, số tín đồ ít. Phần đông các chức sắc đạo này là những sĩ quan, công chức thuộc chế độ cũ. Một số tín đồ ban đầu ngộ nhận, về sau dần dần thấy được hoạt động thực của hàng chức sắc nên từ bỏ đạo.

Năm 1975, sau ngày giải phóng, nhiều tín đồ tiếp tục ly khai đạo. Năm 1976, tỉnh hội Hòa Hảo Bến Tre đã tự giải tán sau khi tiếp xúc, trao đổi với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc của tỉnh. Năm 1999, phật giáo Hòa Hảo được Nhà nước cho lập ban đại diện, có quy chế hoạt động riêng. Từ đó, các tín đồ bắt đầu trở lại đăng ký, để tiếp tục tự do hành đạo theo luật pháp quy định.

Đã ban hành
Đạo Cao ĐàiĐạo Cao Đài

<br />

Image
Tòa thánh cao đài
Đạo Cao Đài ở Bến Tre gồm có 4 chi phái: Ban Chỉnh, Tây Ninh, Tiên Thiên và Minh Chơn Lý. Phái Cao Đài Ban Chỉnh do ông Nguyễn Ngọc Tương thành lập tại Bến Tre năm 1934. Tuy cùng một cội nguồn với Đạo Tam kỳ phổ độ được sáng lập ở Tây Ninh năm 1926, nhưng chi phái Ban Chỉnh có những đặc điểm riêng của nó.

Cao Đài Ban Chỉnh ngay khi thành lập đã có 85 họ đạo trong 18 tỉnh, hiện nay có 249 họ đạo trong 24 tỉnh, thành phố. Hội thánh trung ương đặt tại thị trấn Bến Tre có 59 thánh thất với khoảng 20.000 tín đồ (1).

Phái Cao Đài Tây Ninh ở đây có tới 36 thánh thất với 16 điện thờ Phật mẫu với khoảng 10.000 tín đồ. Sau vụ án chính trị, một số tên đội lốt tôn giáo âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng bị bắt (1982), một số họ đạo thuộc phái Tây Ninh tự giải tán, nhiều tín đồ bỏ đạo, một số khác vẫn là những nông dân lao động chuyển sang “tu tại gia”.

Chi phái thứ ba là Cao Đài Tiên Thiên, được thành lập năm 1927. Toàn phái có 127 thánh tịnh trong 14 tỉnh, thành phố, có 45.000 tín đồ, hiện có 29 thánh tịnh với khoảng 78.800 tín đồ. Hội thánh trung ương của phái này đặt tại Tiên Thủy, huyện Châu Thành.

Chi phái thứ tư là Cao đài Minh Lý đổi tên là Minh Chơn Lý, chỉ có một thánh thất gọi là Trường Quy, xã Bình Thới, huyện Bình Đại với khoảng trên 145 tín đồ.

Trong số 4 chi phái Cao Đài ở Bến Tre, thì phái Ban Chỉnh không những có số lượng tín đồ đông đảo nhất, mà là phái tiến bộ, có nhiều đóng góp tích cực trong sự nghiệp kháng chiến cứu nước vừa qua. Điều này, do chịu ảnh hưởng một phần rất quan trọng tư tưởng của người nắm giềng mối, đồng thời cũng là người sáng lập ra chi phái là giáo tông Nguyễn Ngọc Tương. Tuy nhiên từ 1967 trở đi, hội thánh Ban Chỉnh bị cơ quan tình báo CIA của Mỹ lũng đoạn, một nhóm chức sắc cơ hội dựa vào thế lực của chính quyền Sài Gòn, lừa gạt và gây chia rẽ hàng ngũ tín đồ, chống lại đường lối yêu nước tiến bộ của giáo hội, mà ông Nguyễn Ngọc Tương và một số tu sĩ tích cực dày công xây dựng trước đó.

Do thành phần đại đa số tín đồ vốn là nông dân lao động đã từng gắn bó với vùng đất có truyền thống yêu nước lâu đời, cho nên phần lớn tín đồ vẫn theo đường lối tu hành của cố giáo tông Nguyễn Ngọc Tương.

Để ghi nhận công lao đóng góp của Cao Đài Ban Chỉnh vào sự nghiệp cách mạng, Chính phủ đã tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng nhì cho Hội Thánh Bến Tre. Trong Huân chương của Chính phủ trao tặng năm 1956 có ghi rõ thành tích "Đã giữ vững thái độ trung thành với Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa, vận động được đông đảo tín đồ tham gia kháng chiến cứu nước".

Chú thích :

(1) Theo số liệu của mặt trận Tổ quốc tỉnh Bến Tre, 1985.

Đã ban hành
Đạo Thiên ChúaĐạo Thiên Chúa
&nbsp;

Image
Nhà thờ Cái Mơn
 Đạo Thiên Chúa (1) có mặt ở Bến Tre vào giữa thế kỷ XVIII. Có hai ý kiến khác nhau về thời gian và địa điểm hình thành họ đạo Thiên Chúa đầu tiên trong tỉnh. Ý kiến thứ nhất cho rằng Giồng Giá là nơi họ đạo Thiên Chúa ra đời sớm nhất. Ý kiến thứ hai khẳng định Giồng Tre (nhà thờ Cái Bông) là nơi có họ đạo Thiên Chúa trước tiên. Cả hai nơi này đều thuộc huyện Ba Tri, một huyện ven biển của Bến Tre.

Ý kiến thứ nhất, căn cứ vào các gia phả và ký ức của những tín đồ Thiên Chúa cao tuổi nhất trong vùng còn sống ở Giồng Giá, nói rằng năm 1740. Có một số tín đồ từ miền ngoài đi thuyền đến Ba Tri. Đa số cháu chắt của những người này, nay sống ở Giồng Giá đều mang họ Nguyễn.

Giồng Giá là nơi có nhiều cây giá mọc xen lẫn với cây bần và cây mắm. Thời ấy, nơi đây còn nhiều thú dữ, kể cả cọp và cá sấu. Đồng bào thường tập trung sống trên những con giồng. Giồng Giá có một bến mang tên là Bến Vựa nằm bên bờ rạch Ba Tri. Gọi Bến Vựa vì ở đây, thời ấy có những kho, vựa tôm, cá khô, do người Hoa làm chủ để buôn bán trao đổi với các nơi. Từ Bến Vựa ra Biển đông khoảng 10 km, qua rạch Ba Tri đổ ra sông Hàm Luông. “Đất lành, chim đậu”, số đồng bào này đã dừng chân tại đây, rồi phá rừng, vỡ đất, khai hoang, lập ấp. Họ xây dựng nhà ở và một nhà nguyện (2) bằng gỗ, lá đơn sơ. Đến năm 1890, theo lời nhiều ông lão còn sống, nhà nguyện được làm lại bằng ngói, vách gỗ. Năm 1829, lại thay vách gỗ bằng tường gạch. Họ đạo Giồng Giá là một họ đạo nghèo. Đất nhà chung khoảng dưới 20 ha. Linh mục đầu tiên đến họ đạo này là một người Pháp mang tên là Marchand Du cũng thường gọi là cố Du. Lúc mới thâm nhập vào Việt Nam, các giáo sĩ nước ngoài thường lấy tên theo lối cấu trúc như trên (3).

Lúc bấy giờ vì lý do an ninh, Marchand Du không cư ngụ hẳn ở Giồng Giá mà thỉnh thoảng lui tới làm lễ tại các gia đình tín đồ.

Ý kiến thứ hai cho rằng Giồng Tre (Cái Bông) là họ đạo Thiên Chúa đầu tiên của tỉnh. Sách Chuyên khảo tỉnh Bến Tre biên soạn năm 1930, dưới thời tỉnh trưởng Fedinand Caire có đoạn: “Họ đạo đầu tiên của tỉnh bến Tre mãi đến năm 1860 mới thành lập, lúc đó bao gồm một số rất ít tín đồ cư ngụ chung quanh một nhà nguyện nhỏ dựng lên ở Cái Bông do một linh mục (prêtre) bàn xứ cai quản".

Ý kiến này có hai chỗ không phù hợp với lịch sử. Một là, như đã trình bày ở trên, các gia phả và tông chi cũng như theo lời kể lại của những người cao tuổi, kể cả linh mục hiện còn sống, thì họ đạo Giồng Giá có trước họ đạo Cái Bông khá lâu. Hai là, vào năm 1869, quyền cai quản một họ đạo không bao giờ được người Pháp trao đổi cho người Việt Nam. Muốn trở thành linh mục phải được đào tạo 5,  6 năm đối với một người có trình độ học thức nhất định (giảng đạo bằng tiếng La tinh). Vào thời điểm ấy, các giáo sĩ Pháp tới các nơi có tín đồ, vừa giảng đạo tại gia đình, vừa đào tạo người cai quản là chủ yếu. Việc họ đạo Giồng Tre (Cái Bông) đã có sự cai quản của một “linh mục bản xứ” từ năm 1869 là thiếu cơ sở thực tế. Ngay ở Giồng Giá, mãi đến năm 1930, mới có một linh mục người Việt thường trú đầu tiên có tên là Thiện.

Một tư liệu khác cho biết vào năm 1770 (39 năm sau khi đã có họ đạo Giồng Giá), trong một lần quân của Nguyễn Ánh chạy thoát ra biển Đông theo dòng Hàm Luông do bị quân Tây Sơn truy đuổi, trong đoàn tùy tùng có 3 gia đình ngoan đạo: Võ Vách Trưng, Trương Văn Chức và Trương Văn Thoại (4). Ba gia đình này rắp tâm từ bỏ Nguyễn Ánh, nên khi đoàn thuyền đến gần rạch Cái Bông thì trời đã về khuya, họ cố tình đi sau cùng. Đến Vàm Rạch, họ ngoặt vào ngõ khác, chèo suốt đêm. Đến sáng, họ thấy một vùng đất cao ráo, có người khmer ở. Họ dừng thuyền, lên bờ xem xét và quyết định ở lại đây. Vùng này gọi là Giồng Tre, vì hồi đó nơi đây có rất nhiều tre. Họ dựng nhà ở và một nhà nguyện vào nơi cao ráo nhất. Thời gian không lâu sau đó, có các linh mục người Pháp tới rồi đi như Phêrô Lựu, Phêrô Thiền, Phaolô Tuyết (cả 3 đều là người Pháp lấy tên Việt) đến giảng đạo.

Sau này, con cháu họ Võ và họ Trương cưới hỏi nhau, sinh con đẻ cái ngày một nhiều. Đất đai Giồng Tre phì nhiêu hơn Giồng Giá, vì ở xa biển nên không bị ảnh hưởng nặng nề của nước mặn. Ngoài ruộng tốt, đất rộng người thưa, ba gia đình họ Võ và Trương tự do khai khẩn. Làm ăn khấm khá, con cháu của họ "dâng” một phần đất chi nhà chung (5). Cần nhắc thêm rằng ngay từ lúc đó, tín đồ ở đây đã phát triển, và có một linh mục người Pháp. Một người Pháp tên là Pillet đã đến đây chiếm đất, mở một đồn điền để khai thác sức lao động của nông dân địa phương. Cũng ở đây, trước thời Pháp thuộc, đã hình thành một số địa chủ của người Việt, với qui mô chiếm hữu ruộng không lớn lắm.

Sau ngày giải phóng, đất nhà chung của họ đạo Giồng Tre (Cái Bông) có đến 160ha, trong khi đó họ đạo Giồng Giá chỉ có không đầy 20ha. Nếu họ đạo Giồng Giá hầu như không thoát khỏi địa phương, dù là hình thành sớm nhất trong Bến Tre, thì ngược lại họ đạo Giồng Tre phát triển khá mạnh sang vùng Cái Mơn, Cái Nhum (cù lao Minh) và cả huyện Tiểu Cần, huyện Cầu Ngang thuộc tỉnh Trà Vinh.

Nhà thờ cái Bông hiện nay được xây dựng vào năm 1923. Nếu tính từ những linh mục người Pháp lưu động đầu tiên đến Giồng Tre cho đến ngày nay, thì nhà thờ Cái Bông đã qua 15 linh mục cai quản. Linh mục thường trú người Pháp cuối cùng ở Cái Bông tên là Sidot (1879-1889). Linh mục người Việt đầu tiên được điều về đây tên là Sâm, thay cho linh mục Sidot vào năm 1889. Linh mục hiện nay là Nguyễn Văn Quang mà quyển Tông chi ba họ sáng lập họ đạo Cái Bông cho biết là cháu ngoại 6 đời của Võ Vách Trưng, người đến định cư đầu tiên ở đây.

Tài liệu về hoạt động của đạo Thiên Chúa ở Nam bộ cho biết năm 1930, Bến Tre có hai hạt đạo; cù lao Minh và cù lao Bảo. Năm 1964, hai hạt đạo này nhập lại thành một với tên gọi là hạt Trúc Giang. Trước ngày 30-4-1975, lại chia ra làm 4 hạt: Ba Tri, thị xã Bến Tre, Cái Mơn và Bình Đại. Năm 1938, địa phận giáo hội Vĩnh Long được thành lập, cai quản các họ đạo thuộc các tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh, Bến Tre, đến nay cộng thêm một nửa của tỉnh Đồng Tháp.

Ở Bến Tre ngoài Giồng Giá và Giồng Tre, còn phải kể đến họ đạo Cái Mơn. Đây cũng là một họ đạo tương đối lâu đời, do một linh mục người Pháp tên là Gernot thành lập tháng 2 năm 1872. Viên chủ pháp ở Bến Tre đã từng hết lời ca ngợi họ đạo này như sau: " Họ đạo Cái Mơn có một nhà thờ lớn dáng dấp rất đẹp. Họ đạo này thu được một kết quả lạ thường là đã công giáo hóa toàn bộ dân sống trên một cù lao nhỏ chỉ có một con rạch bao quanh. Thật vậy, trong vùng này chỉ có người Trung Quốc chuyên nghề buôn bán là không theo đạo Công giáo. Cần nêu lên một sự kiện độc đáo là trong công sở ở Cái Mơn (tức trụ sở ban hội tề xã, thời Pháp thuộc) chiếc bàn thờ cổ truyền kiểu Phật giáo hoặc khổng Giáo dựng lên để tưởng nhớ các vị trong ban hội tề quá cố, nay được thay thế bằng một chiếc bàn thờ Chúa. Đây là một kết quả thực hiện được ở địa phương này" (6).

Họ đạo Cái Mơn, ngoài một nhà thờ lớn, còn có một nhà nguyện riêng của nữ tu sĩ, trường học, nhà dưỡng lão, nhà trẻ mồ côi và ruộng, vườn thuộc nhà Chung.

Cái Mơn thuộc xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách là thị tứ sầm uất, nơi buôn bán, giao lưu khá tấp nập. Đây còn là một nơi sản xuất các loại cây giống và cây cảnh, có nhiều người có kỹ thuật ươm cây, ghép cây ăn quả nổi tiếng. Cạnh họ đạo Cái Mơn, có họ đạo Cái Nhum nay thuộc xã Long Thới, huyện Chợ Lách. Họ đạo cái Nhum cũng là một họ đạo lớn, xấp xỉ với họ đạo Cái Mơn.

Trong KCCP (1945-1954), bọn thực dân Pháp với chính sách lợi dụng tôn giáo trong âm mưu xâm lược, đã ra sức nắm nhà thờ và giáo dân, biến họ thành công cụ chống lại cách mạng. Ở Bến Tre điển hình nhất là sự kiện Léon Leroy.

Vốn là một con lai - Cha là một lính lê dương Pháp, mẹ Việt Nam – sinh ra từ đất Bình Đại, Léon Leroy đã được bàn tay của bọn thực dân thống trị biến thành một tên ác ôn nguy hiểm. Hắn đã từng được Bộ chỉ huy quân viễn chinh Pháp phong làm đại tá kiêm tỉnh trưởng Bến Tre. Năm 1949, hắn đã thành lập một lực lượng vũ trang riêng, lấy tên là UMDC (Unité Mobile de Défense des Chrétientés) - với danh nghĩa là đội quân bảo vệ đạo - gồm những tay chân cuồng tín nhất để chống phá cách mạng. Cùng với đội quân này, Léon Leroy đã gây nên vô vàn tội ác, không những chỉ nhân dân trong tỉnh mà còn gieo bao nhiêu tang tóc, đau thương cho cả một vùng dân cư rộng lớn từ Gò Công, Mỹ Tho đến Vĩnh Long, Trà Vinh. Hàng ngàn người dân vô tội đã bị tra tấn, bị giết chết một cách dã man, hàng trăm làng mạc, xóm thôn bị càn quét, đốt phá. Những địa danh như Vàm Bình Đại, cầu tàu Phú Thuận, cầu tàu An Hóa, cầu Ba Lai, ngã tư An Hồ, Cầu Hòa đã từng ghi lại những vụ thảm sát tập thể, những hành động thủ tiêu cán bộ và đồng bào yêu nước của tên Một On (tức Léon Leroy) và đội quân này (7).

Năm 1999, Bến Tre có hai hạt: hạt thứ nhất gồm họ đạo các huyện Ba Tri, Giồng Trôm, Châu Thành, Bình Đại và thị xã Bến Tre. Hạt thứ hai gồm họ đạo các huyện Thạnh Phú, Mỏ Cày, Chợ Lách. Cũng theo thống kê năm 1999, đạo Thiên Chúa ở Bến Tre có: 85 nhà thờ, 34 linh mục, 200 nữ tu, 60.000 tín đồ.

Chú thích :

(1) Thường gọi là công Giáo
(2) Nhà Nguyện là một loại nhà thờ nhỏ (Chapelle).
(3) Linh mục Marchand Du quê quán ở Thành phố Besancon (Pháp), tham gia cuộc khởi loạn của Lê Văn Khôi, bị bắt trong thành Gia Định khi thành này bị quân triều đình tấn công chiếm trở lại. Marchand Du bị xử tử năm 1835 tại Huế thời Minh Mạng.
(4) Ông Trương Văn Oai, năm nay 80 tuổi, người cao tuổi nhất hiện nay của họ đạo Giồng Tre, là cháu 6 đời của Trương Văn Chức, kể lại những điều đã nghe ông bà, cha mẹ nói lại rằng Võ Vách Trưng làm quan trong quân cơ của Nguyễn Ánh.
(5) Dưới ách cai trị của Pháp, một số nông dân nghèo không đủ tiền đóng thuế đành phải “dâng” đất cho nhà thờ.
(6) Monographie de la province de Bến Tre, Sđd , tr.36
(7) Xem chương Cuộc kháng chiến chống Pháp lần thứ hai ở phần Lịch sử.

Đã ban hành
Tục thờ cá ÔngTục thờ cá Ông

<br />

Image
Tín ngưỡng phổ biến nhất là cư dân làm nghề biển của các huyện Bình Đại, Ba Tri, Thạnh Phú là tục thờ cá voi, thường được gọi là cá Ông. Đây là một tín ngưỡng dân gian hình thành trong quá trình tiến biến văn hóa Việt Chăm diễn ra từ đèo Ngang trở vào. Ngư dân ở biển phía Bắc không có tục thờ cúng cá voi.

Nguyễn Duy Oanh trong quyển Tỉnh bến Tre trong lịch sử Việt Nam (từ năm 1757 đến 1945) viết về tục thờ cá ông ở ven biển nơi đây: ”Ở quận Ba Tri, dân chài lưới có lập một miếu thờ cá ông tại vùng Bãi Ngao (nay thuộc xã Bảo Thạnh, huyện Ba Tri). Mỗi khi ra khơi, họ thường cúng vái. Nhiều lần họ được cá Ông giúp đỡ trong lúc biển động mạnh, ghe họ sắp chìm. Họ cầu cứu cá Ông, thì ít phút sau đó, cá Ông hiện đến. Cá Ông kề lưng đỡ thuyền họ lướt qua sóng gió hãi hùng" (1).

Trong chiều sâu tâm thức, người ngư dân đặt tin tưởng vào sinh vật khổng lồ vừa "hiền" vừa "thiêng" là loài cá voi, mà họ gọi một cách kính trọng là cá Ông, hoặc Ông, dù rằng sự cứu giúp đó mang tính huyền thoại nhiều hơn là hiện thực. Có rất nhiều danh từ để gọi cá voi với sự cung kính: Ông Nam Hải, Ông Lớn hay Ông Cậu để chỉ những cá voi to lớn, Ông Khơi để chỉ cá voi sống ngoài biển khơi, Ông Lộng để chỉ cá voi sống gần bờ. Ngoài ra còn có những cách gọi khác nhau như ông Thông, Ông Chuông, Ông Máng vừa ý nghĩa tôn kính.

Cá chết thị gọi là Ông "lụy". Khi phát giác có Ông lụy ngoài biển, người ta đưa thuyền ra dìu xác cá vào bờ rồi tổ chức lễ chôn cất rất long trọng.

Nơi thờ cá Ông được gọi là miếu Ông, nhưng thông dụng nhất là Lăng ông. Việc thờ cá Ông được quan niệm như là một cách đền ơn đáp nghĩa theo luật nhân quả của đạo Phật, coi cá Ông như là một thứ thần hộ mạng giữa biển khơi đầy sóng gió. Niềm xác tín ấy được phản ánh trong nội dung các bài tế văn tế bằng Hán Nôm, trong các bài hát bả trạo (còn gọi là hát đưa linh) và cả trong một số bài vè lưu hành trong cư dân ven biển. Nếu như trong các văn tế nghinh ông của các ngư dân miền Trung nghiêng về phần ngợi ca và gởi gắm niềm tin ở Ông về việc cứu người cứu thuyền trong cơn lâm nạn, thì nội dung văn tế trong nghinh ông từ Bà Rịa trở vào đến Cà Mau, Hà Tiên thường nhấn mạnh đến sự "phù hộ của ông" để cho được mùa đánh bắt, tôm cá đầy khoang, ghe thuyền ra khơi vào lộng an toàn.

Nếu như tín ngưỡng thờ Thành hoàng bổn cảnh và lễ hộ Kỳ Yên chỉ diễn ra trong khuôn viên của đình làng, thì tín ngưỡng thờ cá ông và lễ hội Nghinh ông lại vừa diễn ra ở lăng thờ cá Ông và cả trên mặt biển. Do đó, không khí của phần lễ cũng như của phần hội ở đây thường diễn ra sôi động và cuồng nhiệt hơn. Trong tâm linh của người ngư dân, lễ hội Nghinh ông không chỉ là dịp để họ bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đối với một sinh vật linh thiêng mà còn gởi gắm vào đó cả niềm tin và hy vọng ở một vị thần hộ mạng sẵn sàng cứu giúp họ trong cơn hoạn nạn, trong những lúc hiểm nghèo giữa nơi biển cả.

Trên địa bàn tỉnh Bến Tre, suốt dọc dài ven biển của 3 huyện Bình Đại, Ba Tri và Thạnh Phú có tất cả 9 lăng thờ cá Ông. Lễ nghinh ông có thể chênh nhau về ngày tháng, quy mô tổ chức ở từng nơi có thể khác nhau, tùy theo làng cá, vạn cá đông hay ít, nhưng ý nghĩa và mục đích thì rất giống nhau. Có một ngoại lệ là tại huyện Bình Đại, có lăng thờ cá Ông ở xã vang Quới Tây, nằm cách xa bờ biển, tất cả các lăng thờ đều lưu trữ nhiều bộ cốt cá Ông, đặt ở nơi hậu tẩm. Người dân làm nghề biển coi những bộ cốt ấy là sự hiện diện cụ thể của đối tượng thiêng mà họ thờ cúng.

Nếu như lễ cúng đình (lễ Kỳ Yên) hàng năm ở làng quê là lễ hội to nhất của cư dân trồng lúa nước và làm vườn, thì lễ cúng cá Ông (lễ nghinh Ông) là lễ quan trọng bậc nhất của ngư dân ven biển Bến Tre. Thành hoàng hay những vị thần khác được thờ phụng ở đình chỉ nằm trong quan niệm về cõi siêu linh, qua tưởng tượng, trong khi đó cá Ông, theo ngư dân là sinh vật thiêng ở biển, được biểu hiện bằng những bộ xương cốt đặt nơi khám thờ, bằng những ngôi mộ nằm rải rác trong khuôn viên của dinh, hay lăng thờ và cả những con cá Ông đang bơi, lặn ở nơi biển khơi, mà họ tin rằng khi gặp tai họa, rủi ro, họ sẽ nhận được sự cứu giúp.

Lễ Nghinh Ông, hay còn gọi là lễ tế, lễ rước, lễ cúng cá Ông, tùy theo cách gọi của từng địa phương, ở nơi vạn chài, bến cảng thuộc các xã ven biển Bến Tre, về cơ bản không có gì khác biệt nhau lắm. Thời gian tổ chức lễ giữa nơi này và nơi khác có thể chênh nhau, nhưng thường diễn ra trước mùa đánh bắt ở biển.

Vì vậy, có nơi kết hợp lễ Nghinh Ông với lễ cầu ngư, mở đầu cho mùa cá mới của năm. Ở xã Thới Thuận (huyện Bình Đại) lễ Nghinh Ông được tổ chức vào ngày 20-6 (Âm lịch), ở xã Thừa Đức cùng huyện, lễ mở vào ngày 23-4 (Âm lịch), ở Bảo Thạnh, Tân Thủy (huyện Ba Tri) lễ mở vào ngày 15 và 16-6 (Âm lịch). Ở xã Bình Thắng (huyện Bình Đại) lễ cũng được tổ chức vào hai ngày 15 và 16-6 (Âm lịch).

Sự thờ cúng cá Ông tạo ra một lễ hội trong đời sống văn hóa các xã vùng biển. Lễ hội Nghinh Ông là dịp để người dân làm nghề biển thư giãn, lấy lại thăng bằng tâm linh sau những ngày lao động vất vả, đồng thời để tỏ lòng biết ơn đối với một sinh vật “thiêng" ở biển, mà trong tâm thức nhiều ngư dân vẫn chứa đựng một niềm tin về sự giúp đỡ của cá Ông khi gặp tai nạn. Có thể nói, ngày lễ hội Nghinh Ông là ngày tưng bừng đối với người dân vùng biển. Không khí náo nức, tràn trề hưng phấn bắt đầu khi chờ đợi “Ông lên vọi" ngoài khơi, khi thấy việc xin ông làm chứng đã hoàn tất qua động tác xin keo của ông chánh bái. Dọc đường đoàn ghe ra khơi nghinh ông trở về, hai bên bờ sông các ghe thuyền đều chăng kết hoa, bày lễ cúng và đốt pháo giòn giã. Ở tại nhà suốt ngày hôm ấy, các ngư dân mời mọc nhau, kể cả khách từ xa đến, cùng nhau ăn uống vui chơi, trò chuyện thân tình.

Chú thích :

1. Nguyễn Duy Oanh, Sđd, tr.355 

Đã ban hành
Thờ các vị thầnThờ các vị thần
&nbsp;
 
Image
Lễ cúng Thành Hoàng
Một nét đẹp truyền thống của người dân Bến Tre là tục thờ phụng những người có công trong sự nghiệp khai phá, xây dựng phát triển văn hóa, cũng như trong sự nghiệp chống ngoại xâm. Vị thần được thờ ở trung tâm của đình làng không chỉ có Thành Hoàng bổn cảnh mà còn có Thần Nông, Thổ Địa, Thổ Công, và các thần nữ, bà Chúa Xứ, bà Ngũ hành,...

Cư dân làm nghề nông phương thức canh tác chính là nghề trồng lúa nước và nghề làm vườn, trồng giồng. Thiết chế vật chất trong tín ngưỡng của cư dân làm nghề nông là đình làng.

Theo kết quả điều tra, khảo sát của Viện khoa học xã hội tại Thành phố Hồ chí Minh và Sở Văn hóa –Thông tin tỉnh Bến Tre vào các năm 1982-1984, thì qua 64 xã đã khảo sát, Bến Tre có hơn 90 ngôi đình lớn nhỏ. Theo một thống kê vào năm 1993 của Bảo tàng tỉnh Bến Tre, trên địa bàn 7 huyện thị (chưa tính huyện Ba Tri) thì Bến Tre có 133 ngôi đình, phân bố ở các huyện sau:

  • Huyện Giồng Tôm 22 ngôi đình
  • Huyện Chợ Lách 22 ngôi đình
  • Huyện Bình Đại 17 ngôi đình
  • Huyện Thạnh Phú 10 ngôi đình
  • Huyện Châu Thành 16 ngôi đình
  • Huyện Mỏ Cày 35 ngôi đình
  • Thị xã Bến Tre 11 ngôi đình

Theo sách La Cochinchine et ses habitants, Provinces de L’Ouest của J.C.Baurac năm 1894, tỉnh Bến Tre có một số ngôi đình nổi tiếng như: đình An Hội (thị xã), đình Tân Hào, Mỹ Thạnh (huyện Giồng Tôm), Đa Phước Hội, Tân Hương, Hương Mỹ, Phước Mỹ Trung, Nhuận Phú Tân (huyện Mỏ Cày), An Thạnh, Trường Thạnh, Đại Điền (huyện Thạnh Phú). Trong các tư liệu này không thấy nhắc đến đình Phú Lễ (huyện Ba Tri), đình Bình Hòa (huyện Giồng Tôm), đình Phú Thuận, Lộc Thuận (huyện Bình Đại) (1). Phải chăng đây có một sự bỏ sót, hoặc những đình này mới được trùng tu và mở rộng quy mô xây cất sau năm 1914 ?

Tác giả Văn Đình Hy cho biết, qua khảo sát các xã, Bến Tre có 18 ngôi đình lớn, cụ thể ở các huyện như sau: Huyện Châu Thành có các đình Tiên Thủy, Tân Thạch; huyện Giồng Trôm có các đình Bình Hòa, Sơn Phú, Lương Quới; huyện Thạnh Phú có các đình Thạnh Phú, Đại Điền; huyện Chợ Lách có đình Sơn Định; huyện Ba Tri có các đình Phú Lễ, Phú Ngãi, Phước Tuy, Tân Thủy; huyện Mỏ Cày có các đình Tân Thạnh Tây, Đa Phước Hội, Minh Đức, Hương Mỹ, Nhuận Phú Tây; huyện Bình Đại có đình Phú Thuận (2).

Về kiến trúc đình làng ở Bến Tre, không gian thiêng của tín ngưỡng có những khác biệt so với kiến trúc đình làng ở đồng bằng sông Hồng, ở chỗ chúng đều có một gian võ ca. Chức năng của gian võ ca này được dùng để làm nơi tổ chức hoạt động diễn tuồng, nơi vui chơi, giải trí của bà con nông dân trong ngày hội đình. Sự xuất hiện của gian võ ca trong tổng thể các di tích đình làng Bến Tre, cũng như đình làng ở các tỉnh khác ở Nam Bộ, khiến chức năng của đình ở đây thay đổi.

Thông thường, ngôi đình làng có hai chức năng: chức năng tín ngưỡng và chức năng thế tục. Nghĩa là ngôi đình làng vừa là trú ngụ của thần linh, vừa là công sở của làng xã. Đình làng ở Bến Tre, vẫn mang hai chức năng ấy, nhưng trong chức năng thế tục, ngôi đình đã phát sinh chức năng mới. Đó là “chức năng của một sân khấu", một "nhà văn hóa”. Mặt khác trong tổng thể kiến trúc ngôi đình liên quan đến chức năng tín ngưỡng, đình làng ở Bến Tre không có cái nghè/miếu. Nếu ở Bắc Bộ "miếu là chỗ quỷ thần bằng y, đình là nơi thờ vọng" (3) hay "Đấy là một điểm kết thúc lễ hội rước hàng năm tôn kính dành cho vị thần" (4) thì ở đình làng Bến Tre lại không có một bộ phận kiến trúc cho hoạt động này.

Sự thay đổi của thiết chế kiến trúc được tạo ra từ sự thay đổi diện mạo thần linh được thờ phụng trong đình làng Bến Tre. Trong không gian thiêng của đình làng ở Bắc Bộ chỉ có vị thần Thành Hoàng được phụng thờ. Đành rằng, Thành Hoàng có thể là một vị, hay nhiều vị. Trong đình làng chỉ có thêm Thổ công được thờ phụng mà thôi. Trong khi đó, diện mạo thần linh trong đình làng ở Bến Tre lại khá phồn tạp, với nhiều loại thần khác nhau do sự tiếp biến văn hóa trong quá trình cộng cư với người Hoa, Khmer, người Chăm và các cư dân bản địa khác.

Ngoài vị thần được thờ ở vị trí trung tâm là Thành Hoàng bổn cảnh, đình làng ở Bến Tre còn có nhiều vị thần khác nhau. Đó là các thần nam như Thần Nông, Thổ Địa, Thổ Công, và các thần nữ như Tứ Vị Đại càn thánh nương, bà Chúa Xứ, bà Ngũ hành, và các thần tự nhiên như thần Hổ, thần Sông, Như Lang lại đại tướng quân, là các vị thần hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ. Có thể nói, đình làng ở Bến Tre là nơi tập hợp thần linh từ nhiều nguồn gốc khác nhau, được tạo ra từ hai nguồn: do nhà nước thế tục dội xuống để người dân phụng thờ như Thành hoàng bổn cảnh, như Tứ vị đại càn thánh nương; do người dân đưa vào thờ phụng như thần Hổ, bà Chúa xứ, thổ địa, như tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ. Người dân không có sự kỳ thị, hay phân biệt nào giữa các vị thần cả về bàn thờ lẫn nghi thức cúng tế, vật phẩm dâng cúng.

Đầu tiên là Thành hoàng bổn cảnh. Đây là vị thần chính được phụng thờ ở đình làng. Với các làng trên địa bàn Bến Tre, Thành hoàng bổn cảnh chỉ có một trụ sở độc nhất, không có nơi "bằng y" như Thành hoàng làng ở đầu sông Hồng.

Với người Việt, thế kỷ XVIII là lúc tục thờ cúng Thành hoàng đã có bước ổn định. Những lưu dân mang trong tâm thức, cả ý thức từ nơi quê cũ, mà chủ yếu từ Thuận Quảng, tới vùng đất mới, có lẽ vị thành hoàng, vị thần của công xã làng mạc, cùng các vị thần bản địa, là chỗ dựa tâm linh của lưu dân khai phá. Nhà nước quân chủ không thấy chỗ dựa nào tốt hơn để cai quản tâm linh lưu dân khai phá là dựa vào vị thần này.

Qua các cuộc khảo sát trên địa bàn Bến Tre như đã nói trên, chưa thấy đình nào có sắc phong thần Thành hoàng ở đời Gia Long hay Minh Mạng. Sớm hơn cả là các sắc phong năm thứ 5 đời Thiệu Trị cho đình Hằng Thạnh (nay thuộc xã Long Định, huyện Bình Đại). Đa số các đình còn sắc lại, sắc phong Thành hoàng đều được ghi vào thời Tự Đức (1851) như đình Lộc Thuận (xã Lộc Thuận, huyện Bình Đại), đình Vang Quới (nay là xã Vang Quới Đông, huyện Bình Đại) vào năm 1852, đình Mỹ Hóa (nay thuộc xã Mỹ Hóa, thị xã Bến Tre) vào năm 1853 v.v... Những sắc phong ấy chính là sự công nhận của vương triều cõi tục, công nhận vị "viên chức Thành hoàng" làm nhiệm vụ trông coi một làng cụ thể, không phải để đe dọa dân mà để bảo vệ dân.

Tuy nhiên, từ phía người dân, họ quan niệm vị thần được thờ ở trung tâm của đình làng không hoàn toàn chỉ có Thành Hoàng bổn cảnh. Những giai thoại được lưu giữ ở một số vùng cho thấy, người dân còn đưa cả cọp vào thờ trong đình với tư cách "ông Cả", như ở đình Châu Bình, huyện Giồng Trôm. Hoặc ở Thạnh Phú, cũng theo truyền thuyết cọp có công "chọn đất để làm đình" giúp dân làm ăn được thịnh vượng, nên người dân coi cọp là nhân vật quan trọng được thờ phụng trong đình.

Ở làng Tân Hưng, người dân lập miễu ở ngay trong khuôn viên của đình, thờ ông Yến, một người có sức khỏe phi thường đã đánh được cọp chúa, để “tinh cọp nhập vào", làm ông trở thành "chúa cọp", đem lại cuộc sống bình an cho dân làng. Ở làng Thới Thạnh Phú, người dân đã phong thần và thờ ông Võ Văn Thành, người đã chống Pháp, bị chúng giết, chặt làm đôi. Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng hy sinh trong trận chống Pháp (27-6-1866) được nhân dân làng Mỹ Thạnh, nay là xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm lập đền thờ ở ấp Giồng Keo. Từ năm 1984, nhân dân địa phương đem bài vị của ông vào thờ ở đình làng Mỹ Thạnh. Nhiều làng ở huyện Ba Tri thờ Tán Kế Lê Quang Quan trong đình làng làm thần, vì ông đã đứng lên chống Pháp. Như thế, thái độ của người dân với ông Thành hoàng bổn cảnh, cũng như mọi vị thần khác, nghĩa là, nếu họ có công lao với dân làng, thì họ được phụng thờ.

Trong các nhân vật được triều đình phong kiến nhà Nguyễn đưa về thờ phụng ở các làng quê của tỉnh Bến Tre, ngoài vị thần Thành hoàng bổn cảnh, còn có hai thần khác. Đó là tứ vị đại càn thánh nương (còn gọi là Đại càn quốc gia Nam Hải), được thờ ở đình Long Định (huyện Bình Đại), ở đình xã Mỹ Hóa (thị xã Bến Tre) và Cao các quảng độ tôn thần, được thờ phụng trong các đình xã Mỹ Hóa (thị xã Bến Tre), trong đình Quới Sơn và đình Giao Long (huyện Châu Thành).

Theo thống kê từ các báo cáo của các làng quê ở Bến Tre năm 1938, như yêu cầu của hội khảo cứu phong tục, với 62 thôn của các tổng Bảo An, Bảo Lộc, Bảo Phước, Bảo Thuận, Bảo Trị, Minh Thiện, Minh Đạo (5), thần Thành hoàng với các mỹ tự chung: đôn ngưng quảng hậu chính trực, chiếm 27 trường hợp, hoặc danh từ bổn cảnh thành hoàng chiếm 19 trường hợp.

Như thế, trong quan niệm về cõi siêu linh ở không gian làng quê của bến Tre, nhà Nguyễn đã đưa về ba vị thần: Thành hoàng bổn cảnh (thần Đất), Tứ vị Đại càn thánh nương (thần Biển) và Cao các quảng độ tôn thần (thần Núi) tượng trưng cho ba hình thức không gian, ba miền vũ trụ. Thông thường, ở nơi chánh điện của đình làng, người dân chỉ vẽ một chữ "Thần" (bằng chữ Hán) duy nhất.

Ngoài những vị thần được nhà nước quân chủ chuẩn nhận, các đình làng ở Bến Tre còn thờ phụng một số thần khác như thần Nông (vị thần có khả năng mang lại cảnh mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt), thần Hổ (một sinh viên khá phổ biến ở vùng cù lao thời khai phá đã lưu lại nhiều giai thoại, truyền thuyết), bà Chúa xứ... Các thần này thường được thờ trong khuôn viên của đình, hoặc ở dạng lộ thiên hay có mái che.

Trên tinh thần "uống nước nhớ nguồn" các vị tiền hiền có công lập làng và các vị hiền có công khai phá, tạo dựng xóm ấp, chợ búa... đã được nhân dân trân trọng đưa vào thờ phụng trong đình như một loại "nhân thần" dù là phiếm định hay có tên vụ thể.

Tín ngưỡng của ngư dân làm nghề nông ở Bến Tre được phản ảnh đầy đủ qua lễ cúng đình hằng năm tổ chức tại nơi đình làng, thường được gọi là lễ Kỳ Yên.

 Thời điểm tổ chức lễ Kỳ Yên tùy theo từng làng quy định khác nhau. Đình Phú Khương (thị xã Bến Tre), mở lễ Kỳ Yên vào các ngày 12, 13 tháng 4 (Âm lịch), đình Phú Hưng tổ chức lễ Kỳ Yên vào ngày 16, 17 tháng 3 (âm lịch) v.v... Nói chung các đình làng ở Bến Tre đều tổ chức Kỳ Yên vào thời điểm cuối mùa khô, chuẩn bị bước vào mùa mưa.

Lễ hội ở đình làng Bến Tre vẫn là một nhu cầu tâm linh của cư dân làm nghề trồng lúa nước, nó xuất phát từ một niềm tin tưởng ở một vị thần mà theo họ đang ngự trị ở ngôi đình làng.

Lễ hội ở đây, do nhiều nguyên nhân khác nhau, đã có những nét riêng biệt, khi đặt vào cùng loại hình, cùng tộc người. Lễ cúng đình ở nơi đất mới, đã góp phần làm cho bức tranh tổng thể về lễ hội cổ truyền của người Việt có những đường nét mới, làm phong phú giá trị văn hóa của lễ hội cổ truyền Việt Nam.

Chú thích

1. Bản dịch của Ban văn học, Viện Khoa học xã hội tại TP.Hồ Chí Minh.
2. Văn Đình Hy, Đình làng ở Bến Tre, Tạp chí Nghiên cứu Vân hóa Nghệ thuật, số 5, 1991, tr.10.
3. Phan Kế Bính , Việt Nam phong tục, Nxb TP, Hồ Chí Minh, 1990, tr.76
4. Nguyễn Văn Khoa , Phác thảo về đình và sự phụng thờ thần Thành Hoàng, Tập san trường Viễn Đông bác cổ Pháp, 1930. Bản dịch của Trịnh Hữu Ngọc, tài liệu chép tay, tr.4.
5. Thư mục thần tích, thần sắc, Viện Thông tin khoa học xã hội, H., 1996, tr.145-150.
Đã ban hành
&nbsp;

Bến Tre, qua kết quả sưu tầm được, có hơn 70 điệu lý khác nhau. Trong “vườn lý” ngát hương của xứ dừa, chúng ta đã từng nghe các điệu lý chim chuyền, lý đươn, (đan) đệm, lý lu là, lý con cua, lý con cúm núm, lý con sáo, lý con quạ, lý ngựa ô, lý cảnh chùa... Lý có nhiều khả năng diễn đạt, đề cập, phản ánh mọi khía cạnh của đời sống thiên nhiên và xã hội, sự vật, sự việc chung quanh, vì vậy đề tài của lý vô cùng phong phú. Lý là tiếng nói của tình yêu lứa đôi hồn nhiên và mộc mạc, lý là ước mơ trong sáng, lạc quan, lý là khúc hát ngọt ngào của người bình dân ngợi ca cuộc sống, lý biểu lộ sự bất bình, sự phản đối trước những hiện thực bất công, chướng tai gai mắt, lý cũng là tiếng nói đồng tình, đồng chí dạt dào tin yêu... Người Bến Tre cũng đã chọn nhiều kiểu, nhiều cách để đặt tên cho các điệu lý như:

  • Lấy nội dung của lời hát (ca dao) để đặt tên cho điệu lý: lý cái phảng, lý cảnh chùa, lý trái bắp, lý con cún, lý đươn đệm... 
  • Lấy ngay mấy chữ đầu câu hát (ca dao) mà đặt tên cho lý: lý dừa tơ, lý con cua, lý ông hương, lý ba xa kéo chỉ, lý nàng dâu, lý chim chuyền, lý con ác.
  • Lấy tiếng đệm lót, tiếng láy đưa hơi mà đặt tên cho lý: lý lu là, lý hố mơi, lỳ kỳ hợi, lý bằng lưu thủy, lý bằng răng, lý giọng ứ, lý hố khoan...

Lời của lý là những câu ca dao ở thể lục bát. Âm bậc trầm bổng của lời ca tạo ra cốt cách của âm nhạc, và ngược lại do yêu cầu của thẩm mỹ, âm nhạc lại tác động tới lời ca. Đó là mối quan hệ qua lại rất đặc biệt, sinh động của lý.

Trong thể loại lý Bến Tre có hệ thống tiếng đệm lót, tiếng đưa hơi, tiếng láy, hệ thống này đóng vai trò như "gia vị" cho món ăn giai điệu, những tiếng đệm lót, tiếng đưa hơi này đều không có nghĩa cụ thể, nó có tác dụng làm cho giọng hát lên bổng xuống trầm một cách thoải mái, do đó mà cơ cấu giai điệu được tự nhiên, lời ca được tô điểm đậm đà và bay bướm hơn.

Người ta phân biệt được các điệu lý ngoài cấu trúc, đường nét giai điệu và lời ca, như ở tiếng đệm lót đặc thù của nó.

Với tính năng động của nội dung với sự phong phú của đề tài, với hình thức nghệ thuật nhiều màu vẻ, tiết tấu sinh động, dồi dào về điệu thức... thể loại lý đạt trình độ cao về thẩm mỹ, nên đã có mặt ngay từ buổi đầu trong phong trào ca nhạc tài tử và là nguồn bổ sung vô tận cho âm nhạc sân khấu cải lương Nam Bộ.

Đã ban hành
Lễ hội Nghinh ÔngLễ hội Nghinh Ông

&nbsp;<br />

Image
Lễ hội Nghinh Ông
Lễ hội Nghinh Ông lớn nhất hàng năm tổ chức ở lăng Ông xã Bình Thắng huyện Bình Đại. Lễ gồm ba phần: túc yết, nghinh ông, tế tiền hiền và hậu hiền, lễ chánh tế và xây chầu đại bội.

Trước ngày lễ các thuyền đánh cá dù đang làm nghề ở nơi xa hay gần, đều phải tề tựu về bến. Cả hai đang đánh bắt trúng cũng phải bỏ mà về. Điều này đã trở thành quy ước bắt buộc. Tham gia vào lễ nghinh ông còn có những thuyền đánh cá ở nơi khác, tỉnh khác đang hành nghề tại biển của địa phương. Các thuyền đánh cá đều chăng đèn, kết hoa rực rỡ. Ở đầu mũi thuyền, chủ nhân có bày mâm cúng gồm trái cây, xôi thịt, thường là cặp vịt luộc, chiếc đầu heo, cùng với hương hoa. Khởi đầu là lễ túc yết với nghi thức đơn giản được tiến hành tại lăng. Mọi người dân trong vạn lạch, từ những ngày trước đã góp tiền làm lễ cúng Ông. Đóng góp nhiều hay ít là tùy tấm lòng của từng gia chủ ngư dân, mà không có một sự bắt buộc nào, và cũng không có sự phân biệt giữa người đóng tiền nhiều hay ít, có đóng tiền hay không đóng tiền. Đêm đầu tiên của lễ hội này có một nghi thức không hoàn toàn bắt buộc, tùy theo ban tổ chức. Đó là lễ hội cầu an. Ông chánh bái và phó chánh bái quay mặt vào điện thờ khấn vái, xin sự chứng kiến của Nam Hải ngọc tôn thần. Ông phó chánh bái đội tờ sớ xin cầu an lên đầu, quỳ lạy. Tám nhà sư quỳ thành hai hàng ở phía sau, rồi đứng lên tụng kinh làm lễ cầu an cho vạn lạch. Lá sớ cầu an được đem đốt vào cuối buổi lễ.

Sáng hôm sau là nghi thức Nghinh ông. Nghi thức này được tiến hành với sự tham gia của đông đảo tất cả ngư dân trong vạn chài. Dẫn đầu đoàn ngoài ra khơi nghinh Ông gồm có ông chánh bái và phó chánh bái. Theo sau có 4 học trò lễ, 4 đào thài (2 đào nam và 2 đào nữ), 8 người mang bát bửu, chấp kích, một người vác cờ có chữ Nam Hải, bốn người khiêng long đình, hai người cầm lọng, một người vác cờ lớn, cùng với phường bát âm. Tất cả những người này khiêng long đình, cùng tất cả đồ lễ, từ lăng thờ cá Ông tiến ra cửa sông để xuống một ghe riêng đã được chọn sẵn, gọi là ghe lễ. Thông thường chiếc ghe được chọn là ghe của gia chủ song toàn nhất trong vạn, không có vướng mắc gì, làm ăn phát đạt và phải là ghe mang số chẵn, trên ghe này có một bàn bày các lễ vật, gồm một con heo quay, hai đĩa lòng heo (một đĩa sống, một đĩa chín), một đĩa bánh hỏi, cùng hoa quả. Hai bên cạnh con heo quay là 12 chiếc chén (bát) cùng 12 đôi đũa. Sau ghe lễ là ghe chở đoàn múa lân. Tiếp sau hai ghe này là tất cả một đoàn ghe gồm hàng trăm chiếc của ngư dân trong vạn lạch. Trên từng chiếc ghe đều có bày đồ lễ cúng. Tất cả cùng tiến ra ngoài biển khơi, để làm lễ rước Ông. Cả ghe lễ, ghe chở đoàn múa lân và các ghe chở ngư dân, đều có thả một sợi dây xuống nước, ở cuối sợi dây có buộc một chùm giẻ ngũ sắc. Khi cả đoàn ghe ra tới chỗ giáp nước (nơi nước sông và nước biển gặp nhau) cả đoàn ghe lượn quanh nhiều vòng. Ông chánh bái bắt đầu đợi “Ông lên vọi”. Ngư dân tin rằng, năm nào đoàn ghe ra khơi nghinh Ông mà gặp "Ông lên vọi", coi như là năm đó vạn lạch gặp may mắn, làm ăn phát tài. Trường hợp không thấy tăm tích gì sau lượn vòng nhiều bận, ông chánh bái sẽ xin keo âm dương. Nếu trong một hai đồng tiền tung lên, rơi xuống mặt dĩa mà có chiếc úp chiếc ngửa thì coi như ông Nam Hải đã chấp thuận lòng thành của ngư dân. Liền ngay đó, tức là lễ rúc lên một hồi tù và vang động một vùng biển, và bắt đầu đốt pháo. Tất cả hàng trăm chiếc ghe đi sau ghe lễ đều đốt pháo theo. Sự hứng khởi tột độ của ngư dân lúc này đã khiến tất cả các ghe chạy ào ào hỗn độn. Có ghe va chạm vào các ghe khác, không sao, người dân chấp nhận sự ồn ào và hỗn độn này. Đoàn ghe nghinh ông náo nức quay trở về bến. Đi đầu vẫn là chiếc ghe lễ. Tới bến người ta khiêng long đình, hương án và tất cả các đồ lễ lên bờ, rước về lăng. Tới lăng, người chánh bái, cùng phó chánh bái khiêng bát hương vừa mang ra khơi nghinh Ông, đặt lại bàn thờ. Sau khi làm các nghi thức an vị và các thủ tục khấn vài, lễ Nghinh Ông chấm dứt. Ngư dân tin rằng ông Nam Hải đã về ngự tại điện thần, chứng giám lòng thành của họ.

Sau đó, lễ tế tiền hiền, hậu hiền bắt đầu. Lễ vật cúng tiền hiền là món mặn, như mọi đám giỗ tổ tiên, gồm 4 mâm xôi (3 mâm xôi trắng, một mâm xôi đỏ). Sau một hồi chiêng, một hồi trống và nhạc lễ, ông chánh bái và phó chánh bái cùng các bồi tế dâng lễ nến và hoa. Sau đó, dâng thức ăn, dâng rượu và đọc văn tế tiền hiền xin vong hồn tổ tiên cùng các cô hồn cùng về chung hưởng.

Nghi thức xây chầu đại bội là nghi thức không cố định, nghĩa là phụ thuộc vào ban tổ chức năm ấy có mời đoàn hát hội hay không? Trước khi vào xây chầu, các đào thài lạy trước điện thờ ông Nam Hải. Lễ vật tại bàn thờ lúc này là một con lợn trắng, đã mổ, cạo sạch lông, quay đầu về phía bàn thờ Ông, bát huyết đặt bên cạnh, lá mỡ chài phủ lên đầu con lợn. Người cầm chầu là Ông chánh bái. Dân cúng ở trong vạn chài ngồi xem hát bội ở ngay nhà võ ca. Các đào thài hát, múa dân chúng xem, cùng với nghĩa hát cho ông Nam Hải vui lòng.

Nghi thức lễ chánh tế được tiến hành vào giữa đêm 16-6 (âm lịch), vào lúc giao điểm giữa hai ngày. Sau các nghi thức thông thường như củ soát tế vật, tựu vị, chỉnh y, ban tổ chức chọn một người có tuổi, có đức độ song toàn, được mọi cư dân trong vạn lạch kính trọng, làm nhiệm vụ khai mõ, kế đến là nghi thức khai chiêng, rồi khai trống. Ban nhạc cụ này đều được đánh theo hồi, theo nhịp đã quy định. Khi dứt nhịp trống thì sàn nhạc lễ bắt đầu nổi lên. Ông bồi tế dâng nến, hoa cho ông chánh bái. Ông này giơ mấy nén nhang trong tay lên ngang trán, vừa đọc vừa khấn.

Sau đó, ông thắp nhang lên bàn thờ. Theo sau học trò lễ là các đào thài, vừa đi từ trái sang phải theo chiều kim đồng hồ quanh điện thần, vừa hát những câu hát chúc thần. Tiếp theo là nghi thức dâng rượu. Các học trò lễ nhận rượu từ tay ông chánh bái bước lên dâng thần. Các đào thài vừa đi đàng sau học trò lễ, vừa hát chúc thần. Sau tuần rượu thứ nhất vị chánh tế bắt đầu đọc tế văn ông Nam Hải.

Sau khi đọc tế văn xong, ông chánh tế lại dâng tiếp tuần rượu thứ hai, rồi tuần rượu thứ ba cùng lời khấn. Sau khi dâng trà, bốn đào thài vái lạy trước bàn thờ ông. Cuối cùng là nghi thức đốt văn tế. Tất cả, ban khánh tiết, học trò lễ, đào thài vái lạy Ông lần cuối. Nghi thức chánh tế kết thúc, đồng thời cũng là kết thúc lễ hội Nghinh Ông của người dân vạn lạch.

Đã ban hành
Những món ngày lễ tếtNhững món ngày lễ tết
&nbsp;

 

Image
Thời xưa, cách dọn cỗ thường bày trên những chiếc mâm đồng, có chân hoặc không chân. Thức ăn được đựng trong những chiếc đĩa xếp nhiều lớp và được dọn cùng một lần, không dọn từng món 

  • Lớp trên cùng thường là những món chả, giò, nem chua để nhắm rượu.
  • Lớp thứ hai là những món ram (nem nướng), thịt nướng, gỏi, xào, trộn
  • Lớp thứ ba là những món kho, om, chiên, rim, mọc
  • Lớp cuối là những món hầm, tần, ninh, cà ri, hoặc canh, phần nhiều đựng trong bát

Thực khách, khi ngồi vào mâm cỗ bắt đầu dùng thức ăn theo thứ tự từ trên xuống dưới, hết tầng này đến tầng khác. Cách bày biện thường thấy những nhà khá giả ở nông thôn có những bộ ván ngựa dài 4-5m, từ cửa trước đến cuối gian nhà.

Khi có đám tiệc, bên trên chiếc chiếu trải trước phản, người ta còn đặt thêm ở giữa theo chiều dọc một chiếc gọi là "chiếu cỗ" bề ngang 0.50m, chiều dài chạy suốt theo chiều dài của phản. "Chiếu cỗ" thường là chiếu lải hoa được coi như là một loại mâm dài, trên đó người ta đặt những thức ăn theo hàng dọc. Hàng giữa là các tô lớn đựng các món nấu, món canh khổ qua nhồi thịt, bí đao hầm thịt. Hai bên là hàng những món nhậu như nem chua, chả, giò, ram, gỏi, thịt nướng. Hàng kế là những món xào, nấu, kho rim. Ngoài củng là những bát cơm, đĩa xôi, đĩa rau sống, bánh tráng được đặt cách quãng xen với những ly rượu ngay hàng thẳng lối. Khi ăn, khách ngồi xếp bằng trên phản dọc hai bên chiếc "chiếu cỗ ".

Việc dọn cỗ trên những chiếc bàn chữ nhật, hay bàn tròn, chung quanh có ghế ngồi, chỉ xuất hiện về sau này, khi văn minh phương Tây tràn vào. Hiện nay cách bày cỗ trên phản gỗ có trải chiếu trong ngày giỗ, ngày Tết cũng còn khá phổ biến ở nông thôn.

 

Đã ban hành
Những món ăn để cúng, lễNhững món ăn để cúng, lễ
&nbsp;

Image
Trước đây, trong các lễ cúng đình, cúng miễu hàng năm, ngoài phần lễ và hội vui, còn có tổ chức ăn uống. Tùy theo từng lễ cúng lớn hay nhỏ, làng giàu hay nghèo, năm mất mùa hoặc được mùa, mà quy mô cuộc lễ cũng như vật phẩm dâng cúng có thay đổi. Trong lễ cúng lớn, người ta vật trâu hay bò, nhưng thường là giết heo. Cúng miễu, thì thường là cỗ xôi, với chiếc đầu heo, nhỏ hơn nữa thì cỗ xôi và con gà. Vịt ta, vịt xiêm, ngỗng, chim thường ít dùng để cúng lễ. Gà cúng phải chọn gà trống non, béo, mổ khéo và luộc nguyên con để trên đĩa, không chặt thành miếng. Trước khi luộc gà để cúng người ta uốn sửa đầu cánh con gà sao cho ngay ngắn, cân phân, để sau khi luộc đặt gà lên mâm trông như con gà đang nằm. Luộc gà phải biết đun vừa lửa, thịt chín, da không bị nứt. Ngoài món thịt gà hay thịt heo, lễ vật dâng cúng thường có các loại bánh nếp gói lá chuối hay lá dong và các loại trái cây.

Mâm cỗ ngày Tết

Ba ngày Tết là những ngày ăn uống, vui chơi, thăm hỏi và chúc tụng nhau những điều tốt lành. Do vậy nhà nào dù giàu hay nghèo cũng đều có chuẩn bị mâm cơm Ngày Tết sao cho đàng hoàng, có thịt, có bánh mứt, có trái cây. Nhà khá hơn thì có nem, có chả và vài món đặc sản đắt tiền để cúng ông bà, tổ tiên, sau đó đãi khách. Thịt thì chủ yếu là thịt heo và thịt gia cầm. Thịt bò, trâu, dê thường ít dùng để cúng trong ngày Tết. Ở Bến Tre, trong ngày Tết, hầu như nhà nào cũng có nồi thịt heo kho chung cùng cá lóc, cá bông và trứng vịt, dĩ nhiên không thể thiếu nước dừa, còn có thêm một nồi canh khổ qua để nguyên trái nhồi thịt. Nhà khá hơn thì gói thêm vài chục gói nem, đôi cây giò lụa, bì bó. Bánh tráng cũng là món ăn góp phần rôm rả trong ngày Tết. Đặc biệt là món dưa chua, có thể là dưa giá, dưa cổ hũ dừa, củ kiệu dùng để ăn kèm với thịt mỡ cho đỡ ngán. Đó cũng là món để những người thích nhậu thường dùng để đẩy chất cay trong ngày Tết. Trong ba ngày Tết, bà con ta thường giữ tập quán mời khách ăn uống dù ít hoặc nhiều khi khách đến nhà. Thường qua ngày mùng 4, người ta tổ chức ăn nhẹ. Tô cháo gà nấu loãng, hoặc cháo ám cá lóc ăn nóng với rau ghém có nõn chuối non xấc mỏng với các loại rau thơm, sau những bữa ăn nhiều chất béo, có tác dụng gây cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu. Dưa hấu cũng là món không thể thiếu được trong ngày Tết. Chất ngọt dịu và mát của miếng dưa hấu sẽ góp phần đẩy lùi cảm giác ớn, ngấy vì những món ăn, thức uống của ngày Tết gây ra.

 Cỗ đám tang, đám giỗ 

Một tập tục lâu đời là gia đình có tang, bên cạnh khay trầu, cau, thuốc lá, nước trà để tiếp khách, thường cố gắng chạy cho được con heo, dù lớn hay nhỏ, để làm cỗ thết đãi những bạn bè bà con, láng giềng đến giúp đỡ, phúng điếu, lo toan mọi việc chôn cất, trong khi gia chủ bối rối nhiều thứ. Khác với phương Tây, người ta kỷ niệm ngày sinh là chủ yếu còn phương Đông thì coi ngày chết, lấy đó làm kỷ niệm hằng năm, tổ chức cúng giỗ để tưởng nhớ người đã khuất. Tùy theo từng gia đình, từng hoàn cảnh mà mâm cỗ có khác nhau. Giỗ nhà nghèo thì thường đơn giản. Nhưng dù túng thiếu đến đâu, chủ nhà cũng mua sắm một ít thịt, cá, rau, trứng để làm mâm cơm dâng cúng người thân quá cố không đến nỗi quá đạm bạc. Những nhà khá giả, hoặc giàu có, đông con cháu thì đám giỗ được chuẩn bị được tiến hành từ một vài tháng trước đó. Một số gia đình theo nếp cũ, nhiều khi tổ chức đám giỗ kéo dài hai ba ngày: tiên thường, chánh giỗ, hậu thường.

Cơm đãi khách

Nói về tập tục của người Gia Định trong phạm vi giao tế, vào đầu thế kỷ XIX Trịnh Hoài Đức đã viết: “Ở Gia Định có người khách đến nhà, đầu tiên gia chủ dâng trầu cau, sau dâng tiếp cơm, bánh tiếp đãi trọng hậu, không kể người thân sơ, quen lạ, tung tích ở đâu, ắt đều thâu nạp khoản đãi, cho nên người đi chơi không cần đem tiền gạo theo... ". Tinh thần hiếu khách, của quan niệm lấy tình lấy nghĩa làm chính, làm trọng của người xưa, người Bến Tre vẫn bảo lưu khá đậm cho đến ngày nay.

 Cơm khách thường sử dụng những sản phẩm "cây nhà lá vườn " như tôm càng và cua lột. Với tôm càng, có thể chế biến cả chục món ăn hấp dẫn: tôm nướng than gáo dừa, tôm bóc vỏ kho tàu, tôm quết nhuyễn vò viên nấu cháo, hoặc đắp quanh miếng mía lau đã róc vỏ, đem nướng làm món chạo tôm, nem chua làm từ thịt tôm càng có hương vị vượt xa nem thịt heo v.v…

Cơm khách khác với cơm cỗ bàn ở chỗ nó không bị gò bó vào quy cách nấu nướng, và số món ăn, số lượng bát, đĩa, cách bày biện v.v… có khi chủ nhà thích đãi khách bằng một bữa "cơm mắm", nhưng thực tế mâm cơm lại đầy cá thịt, trái cây của vườn nhà. Sự tiếp đãi ân cần, mâm bát sạch đẹp, cách bày biện, nấu nướng khéo, thái độ hòa nhã lịch sự của chủ nhà là những chi tiết quan trọng, góp phần làm cho bữa cơm khách thêm ngon đậm đà và ý vị.

Đã ban hành
Tiên ThủyTiên Thủy
&nbsp;

Sông nằm ở phía tả ngạn, thông ra sông Hàm Luông, quanh năm nước ngọt. Có lẽ vì vậy nên gọi tên Tiên Thuỷ (có nghĩa là nước tiên). Sách Gia Định thành thông chí chép:” sông rộng 4 tầm, sâu 1 tầm, chợ thôn trù mật, thuyền bè tụ họp, nước chia làm 2 nhánh, nhánh nam thì lặng trong, nhánh bắc thì đục ngầu…Ngoài cửa sông Cái (Hàm Luông) có nhiều cá sấu, cua lớn bằng cái thuyền, rất hung dữ…”. Tác giả cũng cho biết thêm ở nơi những bến sông, người ta phải dùng cọc bao quanh để đề phòng cá sấu.

Đó là chuyện cách nay 2 thế kỷ. Những nơi nổi tiếng một thời nhiều cá sấu như rạch Sấu, Cái Cấm, Tiên Thủy, nay đều vắng bóng loài vật này.

Đã ban hành
Trịnh Viết BàngTrịnh Viết Bàng
&nbsp;

    Trịnh Viết Bàng (không rõ năm sinh và năm mất) người thôn Tân Định, tổng Hòa Thinh, tỉnh Định Tường, nay là xã Định Trung, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre. Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, ông tham gia phong trào chống Pháp do Trương Định lãnh đạo. Khi căn cứ Tân Hòa bị đánh tan, chủ tướng hy sinh (20-8-1864), ông cùng với một một nhóm nghĩa quân rút về hoạt động tại quê nhà ở vùng cù lao An Hóa. Cùng với một số chiến hữu thân cận như các ông Tô, ông Kiểu (không rõ họ) và người con cả của mình là Trịnh Văn Diệm vận động nhân dân trong vùng đào hào, đắp lũy xây dựng căn cứ chống giặc. Nhưng thế giặc lúc này mạnh, nên qua một số lần giao tranh, lực lượng nghĩa quân bị tổn thất, một số người sa vào tay giặc, số còn lại phải rút vào vùng rừng dọc theo sông Cửa Đại, để rồi đêm đêm tổ chức từng nhóm nhỏ, len lỏi vào trong các làng, diệt trừ những tên tay sai gian ác. Bọn Pháp rất lo ngại, chúng tổ chức bao vây, lùng diệt, nhưng nhờ sự ủng hộ che chở của nhân dân, nên chúng không sao tiêu diệt được lực lượng nghĩa quân.

   Một lần, giặc Pháp cho tàu chở lính từ Mỹ Tho đến ruồng bố khu vực quanh làng Vang Quới, nhưng không đạt được kết quả, đến chiều tên chỉ huy ra lệnh rút quân. Chẳng ngờ, neo tàu bị kẹt gốc dừa, không chạy được, nên tên chỉ huy ra lệnh bọn lính lặn xuống nước gỡ neo. Vào lúc ấy, con chó bécgiê của tên chỉ huy thấy trên bờ có con kỳ đà, liền phóng lên bờ đuổi bắt. Chiều theo ý vợ có mặt trên tàu lúc đó, tên chỉ huy bắt tàu dừng lại, rồi đích thân dẫn lính đuổi theo con chó. Con chó đứng dưới gốc tiếp tục sủa ầm ĩ. Tên chỉ huy đến nơi, tò mò nhìn lên ngọn dừa, bỗng phát hiện có một người đang trốn trên đó. Hắn lập tức rút súng dọa người trên cây phải xuống, nhưng không kết quả. Hắn ra lệnh cho binh lính bao vây và tìm cách bắt sống người này. Thật bất ngờ khi chúng phát hiện ra đây là người cầm đầu nhóm nghĩa quân chống Pháp ở vùng cù lao An Hóa – ông Trịnh Viết Bàng - người mà bấy lâu nay chúng ra công tìm kiếm. Giặc trói ông lại, giải về Mỹ Tho.

   Vốn có sức mạnh hơn người, lại võ nghệ cao cường, nên mặc dù tay bị trói, ông vẫn dùng chân đá lộn cổ hai tên giặc xuống sông. Về đến Mỹ Tho, giặc Pháp đem giam ông ở cồn Rồng. Tra tấn, dụ dỗ, mua chuộc đủ cách, nhưng chúng không thể nào khai thác được điều gì và cũng không lay chuyển được ý chí của ông. Cuối cùng, thấy không chiêu dụ được, bọn Pháp dọa sẽ tử hình ông và giết sạch đám con cháu ông. Trước những lời đe dọa ấy, ông vẫn thản nhiên trả lời chúng bằng một tiếng: Không!

   Trước khi bị xử chém ở cồng Rồng, ông đã có dịp nói với vợ và hai thủ hạ thân tín đã đóng giả vai họ hàng đến thăm ông là ông Mật và ông Kèo rằng: "Ta chết, bọn bay về nói lại với thằng Diệm, con của tao, và ông Tô, ông Kiểu cùng với các chiến hữu còn lại không nên đau buồn nhiều mà hãy cùng nhau ráng sức gây dựng lại lực lượng, làm cho đặng việc lớn. Sau khi ta chết rồi, hãy đem xác ta chôn ở nơi ngã tư để cho con cháu và mọi người nhớ mà không theo giặc…".

   Nhớ lời ông dặn, gia đình đã đem xác ông về an táng ở ngã tư Giồng Tre, cạnh lộ đá, nay thuộc xã Định Trung, huyện Bình Đại. Đám tang được tổ chức khá long trọng, bà con trong vùng vô cùng thương tiếc một người con anh hùng của đất An Hóa. Cụ Đồ Chiểu ở Ba Tri, bên kia sông Ba Lai, xúc động gởi lời chia buồn vì không thể đến viếng được.

   Sau cái chết của Trịnh Viết Bàng ít lâu, thì ông Kiểu bị giặc bắn chết ở Vang Quới. Trước sức tấn công, bao vây của địch, lực lượng nghĩa quân dần dần tan rã. Ông Tô qua ẩn náu bên Ba Tri, rồi mất tích, về sau không ai biết đến nữa. Nhân dân vùng cù lao thời ấy còn lưu truyền câu ca dao.

Ô hô! Tô, Kiểu bể rồi

Bàng kia trốc gốc, Diệm ngồi ngẩn ngơ!

   Đó là dấu ấn còn lại trong tình cảm của nhân dân đối với những người con nghĩa khí trong hoàn cảnh thất thế. Câu ca dao đồng thời cũng nói lên tâm trạng nhuốm màu bi quan trước thời cuộc đang đổi thay bất lợi cho dân tộc.

Đã ban hành
Nguyễn Văn BaNguyễn Văn Ba


<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="FR" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Anh
hùng Nguyễn Văn Ba sinh năm 1930, dân tộc Kinh, quê ở xã Tân Thành Bình, huyện
Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Khi được tuyên dương anh hùng, đồng chí là đảng viên, đại
tá nghỉ hưu.<o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="FR" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Năm
1954, Nguyễn Văn Ba tập kết ra Bắc, được cử đi học lái máy bay. Trong những năm
1963 – 1964, Mỹ-ngụy ráo riết hoạt động phá hoại miền Bắc, kể cả dùng máy tung
gián điệp. Trung đoàn 919 được giao nhiệm vụ sử dụng chiếc máy bay T28 để đánh
máy bay địch. Chiếc T28 không có lý lịch, không có thợ máy và khí tài thay thế,
Nguyễn Văn Ba được giao nhiệm vụ quan trọng này. Đêm 14 rạng ngày 15-2-1964, tổ
bay của Nguyễn Văn Ba phát hiện được chiếc C123 của địch, bằng 3 loạt đạn chính
xác, Nguyễn Văn Ba đã bắn rơi chiếc C123 này. Đây là chiến công đầu tiên của
không quân ta bắn rơi máy bay địch vào ban đêm trên miền Bắc. <o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="FR" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Nguyễn
Văn Ba đã đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau, nhiệm vụ nào anh cũng hoàn thành
xuất sắc. Tháng 3-1973, Nguyễn Văn Ba làm trưởng đoàn tiếp nhận sân bay Lộc
Ninh – Thiện Ngôn. Anh đã chỉ huy tháo rời chiếc UH1A của Mỹ từ Lộc Ninh chuyển
ra Bắc lắp ráp cho bộ đội luyện tập. Tháng 3-1975, Nguyễn Văn Ba tiếp nhận sân
bay Phù Cát (Bình Định) và tham gia đoàn tiếp quản sân bay Tân Sơn Nhất. Năm
1976, anh làm giám đốc sân bay Tân Sơn Nhất. Năm 1978 – 1979, Nguyễn Văn Ba là
giám đốc xưởng A75. Năm 1990, anh chuyển sang Tổng cục Hàng không dân dụng, đến
năm 1994 nghỉ hưu, mang quân hàm đại tá.<o:p /></span></p>

<p style="margin-top: 12pt; text-align: justify;" class="MsoNormal"><span lang="FR" style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Đồng
chí Ba được tặng thưởng 3 Huân chương Chiến công hạng ba. Ngày 30-8-1995,
Nguyễn Văn Ba được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân
dân. <o:p /></span></p>


Anh hùng Nguyễn Văn Ba sinh năm 1930, dân tộc Kinh, quê ở xã Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Khi được tuyên dương anh hùng, đồng chí là đảng viên, đại tá nghỉ hưu.

Năm 1954, Nguyễn Văn Ba tập kết ra Bắc, được cử đi học lái máy bay. Trong những năm 1963 – 1964, Mỹ-ngụy ráo riết hoạt động phá hoại miền Bắc, kể cả dùng máy tung gián điệp. Trung đoàn 919 được giao nhiệm vụ sử dụng chiếc máy bay T28 để đánh máy bay địch. Chiếc T28 không có lý lịch, không có thợ máy và khí tài thay thế, Nguyễn Văn Ba được giao nhiệm vụ quan trọng này. Đêm 14 rạng ngày 15-2-1964, tổ bay của Nguyễn Văn Ba phát hiện được chiếc C123 của địch, bằng 3 loạt đạn chính xác, Nguyễn Văn Ba đã bắn rơi chiếc C123 này. Đây là chiến công đầu tiên của không quân ta bắn rơi máy bay địch vào ban đêm trên miền Bắc.

Nguyễn Văn Ba đã đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau, nhiệm vụ nào anh cũng hoàn thành xuất sắc. Tháng 3-1973, Nguyễn Văn Ba làm trưởng đoàn tiếp nhận sân bay Lộc Ninh – Thiện Ngôn. Anh đã chỉ huy tháo rời chiếc UH1A của Mỹ từ Lộc Ninh chuyển ra Bắc lắp ráp cho bộ đội luyện tập. Tháng 3-1975, Nguyễn Văn Ba tiếp nhận sân bay Phù Cát (Bình Định) và tham gia đoàn tiếp quản sân bay Tân Sơn Nhất. Năm 1976, anh làm giám đốc sân bay Tân Sơn Nhất. Năm 1978 – 1979, Nguyễn Văn Ba là giám đốc xưởng A75. Năm 1990, anh chuyển sang Tổng cục Hàng không dân dụng, đến năm 1994 nghỉ hưu, mang quân hàm đại tá.

Đồng chí Ba được tặng thưởng 3 Huân chương Chiến công hạng ba. Ngày 30-8-1995, Nguyễn Văn Ba được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đã ban hành
Sông Cổ ChiênSông Cổ Chiên
Sông Cổ Chiên nằm ở phía nam tỉnh, có chiều dài khoảng 80 km, làm thành ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Bến Tre và hai tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh, mang những đặc điểm tương tự như sông Mỹ Tho. Về tên Cổ Chiên cũng có thuyết cho rằng tên sông có liên quan đến một sự kiện lịch sử cuối thế kỷ XVIII
 Sông Cổ Chiên nằm ở phía nam tỉnh, có chiều dài khoảng 80 km, làm thành ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Bến Tre và hai tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh, mang những đặc điểm tương tự như sông Mỹ Tho. Về tên Cổ Chiên cũng có thuyết cho rằng tên sông có liên quan đến một sự kiện lịch sử cuối thế kỷ XVIII. Vào năm 1785, khi bị đại bại ở trận Rạch Gầm – Xoài Mút, tàn quân của Nguyễn Ánh phải dùng thuyền chạy trốn xuống phía Nam, đến dòng sông này bị thuyền của Tây Sơn đuổi theo sát quá, quan quân của Nguyễn Ánh cuống quít, sợ hãi đã làm rơi cả trống và chiêng lệnh xuống sông (theo từ Hán - Việt, Cổ là cái trống, Chinh là chiêng). Từ sự kiện này, nhân dân địa phương gọi sông Cổ Chiên (do đọc trại từ "Cổ Chinh" mà ra) (1).

Trên dòng sông Cổ Chiên cũng có nhiều cù lao và cồn như: cù lao Nai, cồn Chen, cồn Dung, cồn Lớn. Các cồn này thuộc về tỉnh Bến Tre.

Hệ thống sông Cổ Chiên

Tên sông, rạch, kênh (2)

Địa bàn

Độ dài

R. Thông Lưu

Từ xã Phú Phụng đến xã Vĩnh Bình (H. Chợ Lách)

6,0 km

R. Cái Bàng

Ranh giới giữa xã Hưng Khánh Trung (H. Chợ Lách) và xã Nhuận Phú Tân (H. Mỏ Cày)

5,0 km

K. Mỏ Cày

Từ thị trấn Mỏ Cày đến xã An Thạnh, thông với R. Thom

6,5 km

R. Cái Chát Lớn

Từ xã Thành Thới B đến xã Thành Thới A, thông với R. Thom (H. Mỏ Cày)

8,0 km

R. Cái Chát Nhỏ

Từ xã Thành Thới A đến xã Thành Thới B, thông với R. Thom

5,0 km

R. Bà Thi

Xã Thành Thới A, thông với R. Thom

5,0 km

R. Vàm Thom

Từ xã Ngãi Đăng đến xã Cẩm Sơn (H. Mỏ Cày), thông với R. Hương Chạy

9,0 km

R. Giồng

Từ xã Quới Điền đến xã Tân Phong (H. Thạnh Phú)

5,5 km

K. Cái Cá

Từ xã Quới Điền đến xã Hòa Lợi (H. Thạnh Phú)

5,5 km

R. Ớt

Ranh giới 2 xã An Thuận và An Quy (H. Thạnh Phú)

7,5 km

R. Cả Bảy

Xã An Nhơn (H. Thạnh Phú)

8,0 km

R. Khém Thuyền

Ranh giới 2 xã Giao Thạnh và Thạnh Phong (H. Thạnh Phú)

9,0 km

R. Khâu Băng

Xã Thạnh Phong (H. Thạnh Phú), thông với R. Hồ Cỏ

6,0 km

R. Cồn Ốc

Xã Thạnh Hải (H. Thạnh Phú), thông với R. Băng Cung

13,0 km

Chú thích

(1) Cần lưu ý một điều là từ chiêng (nhạc khí bằng đồng, có núm ở giữa) có chữ g ở cuối, trong khi đó từ Cổ Chiên trong các tài liệu lịch sử, trên bản đồ đều không có g (chiên). Cách phát âm ở Nam Bộ không phân biệt rõ chiên và chiêng.

(2) Theo thứ tự từ thượng nguồn ra đến biển của từng con sông lớn, cả bên tả ngạn và bên hữu ngạn, và chỉ kể những kênh, rạch có độ dài từ 5 km trở lên. Sông được viết tắt là S; Rạch được viết tắt là R; Kênh được viết tắt là K; Huyện được viết tắt là H.

Đã ban hành
Bang TraBang Tra
&nbsp;

Chợ đầu mối thuộc xã Nhuận Phú Tân, huyện Mỏ Cày, lập năm 1892. Đây là một tụ điểm thương mại khá sầm uất của cù lao Minh và cả bên phía Vĩnh Long. Có nhiều cửa hiệu buôn bán tạp hóa, thuốc bắc, lúa gạo của người Hoa. Bang Tra là tên của một bang trưởng người Hoa giàu có đã từ bỏ tiền lập chợ, nên chợ này mang tên ông. Lâu ngày, gọi mãi thành quen, tên của người bang trưởng đã trở thành tên chợ.

Đã ban hành
Đạo PhậtĐạo Phật
&nbsp;

Image
Chùa Viên Minh
Đạo Phật có mặt ở Bến Tre sớm nhất so với các đạo khác, do cha ông ta từ miền ngoài mang vào. Khi công cuộc định cư đã đi vào nề nếp cùng với việc thiết lập thôn, ấp, tổ chức chợ búa, thì đình, chùa miếu cũng bắt đầu được dựng lên trong địa phương. Dĩ nhiên, lúc này kiến trúc còn đơn sơ, chủ yếu bằng cây, lá tại chỗ. Cho đến khi kinh tế phát triển, đời sống được ổn định, việc giao lưu kinh tế trong vùng được mở rộng và phát triển, người ta mới nghĩ ngay đến việc xây dựng những ngôi đình, ngôi chùa bằng gạch ngói. Cũng cần nhấn mạnh thêm rằng, cách tu theo đạo Phật cổ truyền được phổ biến ở miền Nam trước đây là lối "tu tại gia". Ở trong nhà thường có treo hình Quan Âm bồ tát, hoặc cao hơn một chút là có một tượng Phật nhỏ để thờ. Như thế cũng có thể nói là "theo đạo Phật” rồi. Có nhiều địa phương không có chùa, nhưng vẫn có người theo đạo Phật. Ở những nơi, dù có chùa đi nữa các tín đồ Phật giáo cũng chỉ biết đến chùa dâng lễ và khấn vái trong những ngày rằm, ngày Tết, chứ không đi lễ nhà chùa, nghe giảng kinh đều đặn hàng tuần như tín đồ đạo thiên chúa.  

Theo nhiều tài liệu còn lưu giữ ở địa phương, thì Hội Tôn Cổ Tự ở xã Quới Sơn, huyện Châu Thành là chùa xưa nhất của tỉnh. Chùa được xây cất từ đời Cảnh Hưng (1740) do hòa thượng Long Thiền, tên thật là Đạt, quê ở Quảng Ngãi, trụ trì. Như vậy so với chùa được xây dựng sớm nhất ở Nam bộ là chùa Vạn An, được Chúa Nguyễn Phúc Chu ban tặng sắc tứ vào năm 1710, thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, thì chỉ muộn hơn 30 năm.

Chùa Phú Hưng được xây dựng từ thời vua Gia Long. Viên Giác Tự cũng là chùa cổ của tỉnh Bến Tre, được xây dựng từ năm 1870 tại thị xã. Bửu Sơn tự ở xã Tân Thuỷ, Ba Tri cũng là ngôi chùa tương đối lâu đời. Chùa này do hoà thượng Khánh Thông xây dựng vào cuối thề kỷ XIX. Đặc biệt có hai anh em ông Nguyễn Duy Trới và Nguyễn Duy Đảnh là sĩ phu yêu nước, từng tham gia tổ chức thiên địa hội, bị giặc Pháp truy lùng phải lẩn tránh sang xã Minh Đức, huyện Mỏ Cày. Ban đầu hai ông xây dựng một ngôi chùa đơn sơ bằng cây là bên rạch Tân Hương, làm nơi để ẩn náu tu hành và đặt tên chùa là Tiên Linh . Lập chùa xong hai ông cùng một số phật tử sang huyện Ba Tri thỉnh hoà thượng Lê Khánh Phong về làm trụ trì, còn hai ông cũng xuất gia thọ giáo tại chùa này.

hòa thượng Lê Khánh Phong trụ trì ở chùa Tiên Linh đến năm 1902 thì viên tịch. Người con trai của ông Nguyễn Duy Đảnh là Nguyễn Duy Quý cùng phật tử sang huyện Ba Tri thỉnh hoà thượng Lê Khánh Hoà, pháp danh là Thích Như Trí về trụ trì vào năm 1907. Chùa Tiên Linh được trùng tu, mở rộng và hoà thượng đổi tên là chùa Tuyên Linh (1924). Hoà tượng Lê Khánh Hoà là một vị cao tăng, uyên thâm về nho học và Phật học, là một trong những người chủ xướng ra phong trào Nam kỳ chấn hưng Phật giáo vào những năm 1924-1934, quy tụ nhiều cao tăng, cư sĩ phật giáo có tiếng lúc bấy giờ ở Nam kỳ. Cũng tại nơi chùa này, vào cuối năm 1926, cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc – thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh – cùng một vị cao tăng ở chùa Từ Đàm (Huế) đã đến gặp nhà sư Lê Khánh Hoà mời lưu lại chùa một thời gian, có mở lớp dạy phật tử và xem mạch bốc thuốc chữa bệnh cho đồng bào trong vùng.

Nhà sư Lê Khánh Hoà đã trụ trì tại chùa này 39 năm và viên tịch tại đây vào ngày 19-6-1947. Đến năm 1955, để tưởng nhớ công đức của nhà sư, Hội phật học Việt Nam (miền Nam) đã long trọng tổ chức lễ Tà Tỳ (lễ thiêu hài cốt đưa tro vào bảo tháp) ngay tại chùa Tuyên Linh.

Chùa Huệ Quang tại thị trấn Giồng Trôm cũng là chùa lâu đời. Từ một chùa nhỏ bằng cây là, đến năm 1784, được hoà thượng Minh Hòa (thuộc tổ đình Long Thành – Bà Hom ở Gia Định) về tạo dựng khang trang và được xem là tổ khai sơn.

Nói đến Phật giáo ở Bến Tre, đặc biệt phong trào Phật giáo yêu nước của tỉnh, trước hết cần phải kể đến vai trò và uy tín của hoà thượng Lê Khánh Hoà, mà về sau đã được suy tôn là Tổ sư chấn hưng đệ nhất của giáo Hội Phật Giáo Việt Nam. Tư tưởng, tiến bộ yêu nước, yêu đồng bào đã được thể hiện ở nhà sư khá sớm và khá nhất quán. Ngay từ năm 1930, sư Lê Khánh Hoà đã được bầu làm Hội trưởng Nam Kỳ nghiên cứu Phật học hội, chủ bút tạp chí Từ bi âm kiêm giám đốc phật học tùng thư và là người lãnh đạo tinh thần có uy tín không chỉ đối với phong trào Phật giáo của tỉnh Bến Tre mà cả đối với Phật tử Bắc – Nam – Trung.

Khi CMT8-1945 thành công, hòa thượng Lê Khánh Hoà đang trụ trì tại chùa tuyên Linh, đã kêu gọi phật tử trong tỉnh và trong miền ủng hộ chính quyền cách mạng, tham gia vào công cuộc chuẩn bị kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc. Khi chiến tranh lan đến Bến Tre, đồng bào Phật tử trong tỉnh đã sát cách cùng các tầng lớp nhân dân chống giặc cứu nước.

Năm 1947, nhà sư Lê Khánh Hoà lâm bệnh nặng, biết mình không thể qua khỏi, ông đã cẩn thận sắp xếp lại tổ chức trong giáo hội, căn dặn học trò, tín đồ hãy tích cực tham gia vào cuộc kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo.

Gương sáng và thái độ  tích cực của hoà thượng Lê Khánh Hoà đã có tác động lớn trong việc động viên tinh thần yêu nước của giới phật tử. Ở đây, tư tưởng nhân đạo, bác ái của phật giáo đã gặp và hoà nhập cùng với tư tưởng yêu nước của quần chúng nhân dân, làm bừng lên ngọn lửa chiến đấu oanh liệt của mảnh đất vốn có truyền thống đấu tranh kiên cường bất khuất. Chính điều này là cơ sở để giải thích vì sao phần lớn các nhà sư, tăng ni, phật tử ở Bến Tre đã tham gia cách mạng giải phóng dân tộc. Nhiều chùa chiền trước cách mạng là nơi nương náu, nuôi giấu những cán bộ cách mạng hoạt động bí mật.

Trong KCCP, tăng ni, phật tử Bến Tre đã tham gia vào Mặt trận Việt Minh rồi Liên Việt với tư cách là một đoàn thể yêu nước: Hội phật giáo cứu quốc.

Truyền thống này vẫn được duy trì và phát huy trong thời chống Mỹ, mặc dù lúc này kẻ địch đã áp dụng nhiều thủ đoạn xảo quyệt, tinh vi nhằm thao túng giáo hội, mua chuộc hàng chức sắc, đưa hoạt động của giáo hội Phật giáo đi vào quỹ đạo chính trị của chủ nghĩa thực dân mới. Đa số quần chúng tín đồ đã hướng về cánh mạng và có nhiều đóng góp tích cực trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước.

Nhưng có một thực tế cần thừa nhận là dưới thời Mỹ, nguỵ, bằng nhiều nguồn tài trợ từ bên ngoài, nhiều chùa chiền, thánh tịnh, thánh thất, nhà thờ, nhà giảng được xây dựng cùng khắp trong tỉnh với quy mô lớn gấp nhiều lần so với thời Pháp thuộc. Hoạt động của Phật giáo ngày một mang đậm màu sắc chính trị.

Ở một số nơi, đặc biệt trong vùng định kiểm soát, hệ thống giáo quyền phát triển đến tận ấp, xã. Tại Bến Tre trước ngày giải phóng, cả hai phái Việt Nam Quốc Tự và Ấn Quang đều song song hoạt động, và mỗi bên đều có một lực lượng tín đồ riêng. Theo thống kê của mặt trận Tổ quốc tỉnh năm 1983, toàn tỉnh có 251 tự viện (trong đó 227 chùa, 12 tịnh xá, 12 tịnh thất), 426 tăng ni (391 bắc tông, 35 khất sĩ) và 81.000 tín đồ (trong số đó khoảng 51.000 tín đồ thường xuyên đi chùa).

 

Đã ban hành
Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn ThuyềnAnh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Thuyền


<p class="MsoNormal" style="margin-top: 12pt; text-align: justify;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Anh
hùng Nguyễn Văn Thuyền (tức Dũng) sinh năm 1956, dân tộc Kinh, quê ở xã Thành
Thới, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, thiếu úy,
đại đội trưởng đại đội 3 bộ binh, tiểu đoàn 179, Đoàn 9906, Mặt trận 979, Quân
khu 9.<o:p /></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin-top: 12pt; text-align: justify;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Tháng
1-1979, Nguyễn Văn Thuyền được bổ nhiệm đại đội trưởng. Anh chỉ huy đơn vị
chiến đấu ở khu vực tỉnh Takeo (Cam-pu-chia). Trong chiến đấu, Nguyễn Văn
Thuyền chỉ huy mưu trí, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, riêng Thuyền diệt 11 tên
địch, bắt 4 tên, thu 19 súng. Ngày 7-8-1979, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy đơn vị
đánh chiếm trận địa ở núi <st1:place w:st="on"><st1:city w:st="on">Tà</st1:city>
 <st1:state w:st="on">Ri</st1:state></st1:place>. Địch ở thế cao ném lựu đạn và
thủ pháo xuống chặn đội hình tấn công của ta. Thuyền chỉ huy mưu trí đánh vào sườn
và phía sau lưng địch, đơn vị làm chủ trận địa. Đêm đó, địch dùng lực lượng tập
kích vào đơn vị, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy anh em đánh lui nhiều lần tập kích
của địch, giữ vững trận địa. <o:p /></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin-top: 12pt; text-align: justify;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Ngày
11-3-1979, đơn vị Nguyễn Văn Thuyền làm nhiệm vụ truy quét tàn quân địch ở tây
nam núi Tượng Lăng. Địch lợi dụng địa thế cao, chống trả quyết liệt. Thuyền chỉ
huy đơn vị vừa đánh địch phía trước, vừa gỡ mìn và cho một bộ phận bí mật bất
ngờ đánh vào sườn địch, thu nhiều vũ khí và 5 tấn đạn, giải phóng hơn 1.000 dân.
<o:p /></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin-top: 12pt; text-align: justify;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Ngày
31-3-1979, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy đơn vị chiến đấu liên tục cả ngày ở khu
vực ngã tư chữ K, đánh lui 10 đợt tấn công của tiểu đoàn địch có xe tăng yểm
trợ. Do vết thương quá nặng, Nguyễn Văn Thuyền đã anh dũng hy sinh.<o:p /></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin-top: 12pt; text-align: justify;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Arial; color: black;">Đồng
chí được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhất, 3 bằng khen. Ngày
25-1-1983, Nguyễn Văn Thuyền được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực
lượng vũ trang nhân dân.<o:p /></span></p>


Anh hùng Nguyễn Văn Thuyền (tức Dũng) sinh năm 1956, dân tộc Kinh, quê ở xã Thành Thới, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, thiếu úy, đại đội trưởng đại đội 3 bộ binh, tiểu đoàn 179, Đoàn 9906, Mặt trận 979, Quân khu 9.

Tháng 1-1979, Nguyễn Văn Thuyền được bổ nhiệm đại đội trưởng. Anh chỉ huy đơn vị chiến đấu ở khu vực tỉnh Takeo (Cam-pu-chia). Trong chiến đấu, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy mưu trí, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, riêng Thuyền diệt 11 tên địch, bắt 4 tên, thu 19 súng. Ngày 7-8-1979, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy đơn vị đánh chiếm trận địa ở núi Tà Ri. Địch ở thế cao ném lựu đạn và thủ pháo xuống chặn đội hình tấn công của ta. Thuyền chỉ huy mưu trí đánh vào sườn và phía sau lưng địch, đơn vị làm chủ trận địa. Đêm đó, địch dùng lực lượng tập kích vào đơn vị, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy anh em đánh lui nhiều lần tập kích của địch, giữ vững trận địa.

Ngày 11-3-1979, đơn vị Nguyễn Văn Thuyền làm nhiệm vụ truy quét tàn quân địch ở tây nam núi Tượng Lăng. Địch lợi dụng địa thế cao, chống trả quyết liệt. Thuyền chỉ huy đơn vị vừa đánh địch phía trước, vừa gỡ mìn và cho một bộ phận bí mật bất ngờ đánh vào sườn địch, thu nhiều vũ khí và 5 tấn đạn, giải phóng hơn 1.000 dân.

Ngày 31-3-1979, Nguyễn Văn Thuyền chỉ huy đơn vị chiến đấu liên tục cả ngày ở khu vực ngã tư chữ K, đánh lui 10 đợt tấn công của tiểu đoàn địch có xe tăng yểm trợ. Do vết thương quá nặng, Nguyễn Văn Thuyền đã anh dũng hy sinh.

Đồng chí được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhất, 3 bằng khen. Ngày 25-1-1983, Nguyễn Văn Thuyền được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đã ban hành
Nguyễn Thị Định (1920 – 1992)Nguyễn Thị Định (1920 – 1992)
Anh hùng Nguyễn Thị Định sinh năm 1920, dân tộc Kinh, quê ở xã Lương Hoà, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Trong kháng chiến chống Mỹ, đồng chí là đảng viên, Thiếu tướng, Phó tư lệnh quân giải phóng miền Nam, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ giải phóng miền
Nam. Sau năm 1975, đồng chí là Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam (khoá IV, V, VI), đại biểu Quốc hội, Phó chủ tịch Hội đồng Nhà nước Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Phó chủ tịch liên đoàn Phụ nữ thế giới, Chủ tịch hội hữu nghị Việt Nam - Cu Ba. Đồng chí từ trần năm 1992.

Anh hùng Nguyễn Thị Định sinh năm 1920, dân tộc Kinh, quê ở xã Lương Hoà, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Trong kháng chiến chống Mỹ, đồng chí là đảng viên, Thiếu tướng, Phó tư lệnh quân giải phóng miền Nam, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam. Sau năm 1975, đồng chí là Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam (khoá IV, V, VI), đại biểu Quốc hội, Phó chủ tịch Hội đồng Nhà nước Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Phó chủ tịch liên đoàn Phụ nữ thế giới, Chủ tịch hội hữu nghị Việt Nam - Cu Ba. Đồng chí từ trần năm 1992.

Nguyễn Thị Định sớm giác ngộ cách mạng, năm 1936 đồng chí đã tham gia hoạt động cách mạng ở địa phương, bám đất, bám dân lãnh đạo phong trào. Nguyễn Thị Định là một trong những người phụ nữ Việt Nam tiêu biểu, một người lãnh đạo có uy tín được nhân dân, cán bộ, chiến sĩ cùng đông đảo bạn bè và nhân dân thế giới tin yêu, kính trọng. Suốt đời đồng chí đã phấn đấu vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng phụ nữ. Với đức tính khiêm nhường trong cuộc sống lòng vị tha nhân hậu, gắn bó mật thiết với nhân dân, Nguyễn Thị Định đã dũng cảm chịu đựng sự tù đày và cực hình tra tấn của địch, vượt lên mất mát đau thương của người vợ, người mẹ để hăng hái làm việc vì Đảng, vì cách mạng cho đến hơi thở cuối cùng.

Đồng chí được tặng thưởng 1 Huân chương Hồ Chí Minh, 1 Huy hiệu Hồ Chí Minh, 1 Huân chương Quyết thắng hạng nhất; 1 giải thưởng Hoà bình quốc tế Lênin, 1 Huân chương Liên đoàn phụ nữ dân chủ thế giới, 1 Huân chương của Nhà nước Lào, 1 Huân chương Đi-vi-trốp của Nhà nước Hung-ga-ri, 4 Huân chương BLQYQ GiRon, Far, Solidaredad và Mariana Grajals' của Nhà nước Cuba, 1 Huy hiệu Vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Ngày 30-08-1995, Nguyễn Thị Định được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đã ban hành
1 - 30Next
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BẾN TRE
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Văn Ngoạn - Giám đốc Trung tâm Thông tin điện tử Bến Tre
Trụ sở: Số 7 Cách Mạng Tháng Tám​, phường 3, thành phố Bến Tre
Đơn vị trực tiếp quản lý: Trung tâm Thông tin điện tử Bến Tre | ĐT:(075)3827529 | Email: banbientap@bentre.gov.vn
Ghi rõ nguồn 'www.bentre.gov.vn' khi phát hành lại thông tin từ Cổng Thông tin điện tử tỉnh Bến Tre
Footer