“Cánh đồng mẫu lớn” là hình thức tổ chức lại sản xuất trên cơ sở liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, tập hợp những nông dân nhỏ lẻ lại hình thành một diện tích chung, lớn, tạo điều kiện áp dụng những kỹ thuật mới và giải quyết đầu ra ổn định và có lợi nhuận cho nông dân. Vì vậy, đây là hướng tổ chức sản xuất phù hợp trong công cuộc xây dựng nông thôn mới theo định hướng mà Đảng và Chính phủ đã đề ra. Mô hình “cánh đồng mẫu lớn” lần đầu tiên xuất hiện ở ĐBSCL được nhân rộng ở 12 tỉnh khu vực ĐBSCL và Tây Ninh từ vụ lúa hè thu năm 2011 với diện tích 7.803ha và 6.400 hộ nông dân tham gia.

Cụm từ “cánh đồng mẫu lớn” lần đầu tiên xuất hiện ở An Giang, là tên gọi của cánh đồng lúa được nông dân trồng một loại giống xác nhận. Nông dân được doanh nghiệp cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm vận chuyển sản phẩm đến nhà máy, sấy khô và bao tiêu sản phẩm. Quy trình này đã cho năng suất, chất lượng và lợi nhuận cao hơn so với canh tác trên cánh đồng nhỏ. Từ mô hình ở An Giang, “cánh đồng mẫu lớn” đã được nhân rộng ra hàng chục tỉnh, thành trong cả nước, từ cây lúa, phong trào này đã được nhân rộng sang các cây trồng khác.

Mô hình cánh đồng mẫu lớn ở Ba Tri. (Ảnh: Minh Đức)

Sản xuất theo mô hình cánh đồng mẫu lớn giúp nông dân thực hiện tốt việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất, tạo ra được sản lượng lúa hàng hóa lớn và tập trung, đáp ứng yêu cầu tiêu thụ và xuất khẩu. Đồng thời, sản xuất theo mô hình này còn giúp cho nông dân tiết kiệm được chi phí sản xuất. Kết quả bước đầu đã thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp liên kết với nông dân để phát triển nông sản hàng hóa.

Tại Bến Tre, bước đầu triển khai xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn ở Ba Tri, Giồng Trôm đã mang lại kết quả rất khả quan. Ở xã Phong Mỹ, trong vụ hè thu năm 2011-2012 có 70,2ha sản xuất theo mô hình cánh đồng mẫu lớn với 96 hộ tham gia, năng suất bình quân ước đạt từ 5,5-5,7 tấn/ha; sang vụ thu đông số hộ tham gia mô hình tăng lên 110 hộ với diện tích 80,45ha, năng suất bình quân ước đạt từ 5,3-5,5 tấn/ha.

Riêng tại Ba Tri, ngay khi có chủ trương xây dựng mô hình, tỉnh đã phối hợp với Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang xây dựng mô hình ở xã Tân Xuân với 78 hộ dân tham gia, diện tích 49,8ha, năng suất ước đạt từ 5-5,5 tấn/ha.

Đây là những thành công quan trọng bước đầu, tạo tiền đề thuận lợi để tỉnh ta tiếp tục mở rộng xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn trên một số loại cây trồng chủ lực khác của tỉnh như: dừa, cây ăn trái,… nhằm hướng tới phát triển nông nghiệp theo hướng toàn diện, bền vững và phù hợp với mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Tuy nhiên, để phát triển thành công mô hình cánh đồng mẫu lớn, cần phải thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Một là, thực hiện tốt công tác quy hoạch sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Trên cơ sở quy hoạch, thực hiện đầu tư hoàn chỉnh hệ thống giao thông, thủy lợi, điện nhằm phục vụ có hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp.

Hai là, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp tham gia liên kết với nông dân, đầu tư vốn cho nông dân sản xuất, cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Đồng thời, có kế hoạch bao tiêu sản phẩm cho nông dân để yên tâm đầu tư, phát triển sản xuất.

Ba là, có sự lồng ghép việc xây dựng cánh đồng mẫu lớn với việc xây dựng mô hình sản xuất nông sản theo hướng an toàn theo chuẩn VietGAP, tạo ra sản phẩm hàng hóa có chất lượng, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Bốn là, tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác khuyến nông, tăng cường hỗ trợ nông dân trong việc xây dựng và triển khai thực hiện các mô hình cánh đồng mẫu lớn.