Bác Hồ kính yêu của dân tộc ta, đất nước ta, Bác là người Việt Nam đẹp nhất, một người Cộng sản mẫu mực, là vị lãnh tụ cách mạng thiên tài, nhà tư tưởng lớn của thời đại, có tư tưởng sáng suốt, tâm hồn cao thượng, ý chí kiên cường, tình cảm trong trẻo, tác phong khiêm tốn, cuộc sống giản dị.

Cả cuộc đời Bác đấu tranh không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người, trong đó có việc giải phóng phụ nữ, thực hiện quyền bình đẳng của phụ nữ, Bác xem đó là một bộ phận quan trọng của sự nghiệp giải phóng.

Míttinh xóa bỏ bạo hành với phụ nữ tại huyện Bình Đại, Bến Tre. (Ảnh tư liệu)

Nhớ lại trong những năm bôn ba nước ngoài tìm đường cứu nước, trong những vấn đề Bác đặc biệt quan tâm, chú ý đến là trẻ em và phụ nữ ở các nước thuộc địa nói chung và Việt Nam nói riêng. Bác cho đó là lớp người khổ nhất trong những người khổ cực. Người căm ghét bọn thống trị luôn “đối xử một cách hết sức bỉ ổi với người phụ nữ... và xúc phạm tới phong hóa, trinh tiết và đời sống của họ” (Bản án chế độ thực dân). Mỗi phụ nữ, một trẻ em bị đánh, bị giết đều làm tác giả đau đớn. Người đã từng thốt lên: “Một em bé bị lột trần truồng, một thiếu nữ ruột gan lòi ra, cánh tay trái cứng đờ giơ nắm tay lên chĩa vào ông trời vô tình”.

Có lẽ đó chính là tình cảm, là động lực giúp Bác vượt qua mọi khó khăn gian khổ trong cuộc hành trình tìm đường cứu nước. Trong gần 30 năm ở nước ngoài, Bác đã tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa tư tưởng tiến bộ của nhân loại, rồi khi trở về lại đất nước mình, Bác đã không phút ngơi nghỉ để cùng Đảng và nhân dân ta làm nên sự tích thần kỳ: “Lật nhào chế độ phong kiến thực dân, dựng nên một nước Việt Nam độc lập dân tộc và dân chủ tiến bộ”.

Bác đã khẳng định quyền bình đẳng của phụ nữ là quyền tự nhiên của con người; sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn bó mật thiết với giải phóng phụ nữ. Theo Bác, chỉ khi giành được quyền độc lập dân tộc thì mới thực hiện được quyền bình đẳng của phụ nữ: “Đàn bà, con gái cũng nằm trong nhân dân, nếu cả dân tộc được tự do, đương nhiên họ cũng được tự do”.

Sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ có ý nghĩa thật sự khi giải phóng được phụ nữ, bởi vì: “Phụ nữ chiếm một nửa nhân loại, nói đến phụ nữ là nói đến một nửa xã hội”, “Nếu phụ nữ chưa được giải phóng thì xã hội chưa được giải phóng”; “Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa”.

Bác Hồ thăm công nhân nữ đang làm việc tại xưởng dệt. (Ảnh tư liệu)

Từ tư tưởng nhân văn đó, trong các văn kiện tại Hội nghị thành lập Đảng tháng 02/1930, Bác đã nêu ra một trong những chủ trương lớn của cách mạng Việt Nam là “thực hiện nam - nữ bình quyền”. Mục tiêu này đã được Hồ Chí Minh đưa vào Chương trình của Mặt trận Việt Minh năm 1941 và sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, Bác đã nhiều lần tuyên bố với thế giới và quốc dân rằng: “Phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàng với đàn ông để được hưởng chung mọi quyền tự do của một công dân. “Công dân đều bình đẳng trước pháp luật. Đàn bà có quyền bình đẳng với đàn ông về các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và gia đình”.

Theo Bác, giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền: “Đó là một cuộc cách mạng khá to và khó”. Bởi vì: “Trọng trai, khinh gái là một thói quen mấy nghìn năm để lại. Vì nó ăn sâu trong đầu óc của mọi người, mọi gia đình, mọi tầng lớp xã hội”. Xã hội ta ảnh hưởng rất lớn tư tưởng Nho giáo phong kiến, trọng nam, khinh nữ là một thói quen ăn sâu trong đầu óc của mọi người, mọi gia đình, mọi tầng lớp xã hội. Để thật sự giải phóng phụ nữ, cần phải có sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức trong xã hội về tư tưởng thành kiến đối với phụ nữ.

Bác nhiều lần bày tỏ chính kiến trước công luận là phải tiêu diệt tư tưởng phong kiến và đầu óc gia trưởng, tư tưởng tư sản, trọng nam khinh nữ. Bác cũng chỉ rõ: “Luật lấy vợ lấy chồng nhằm giải phóng phụ nữ, tức là giải phóng phần nửa xã hội. Giải phóng người đàn bà”, “phải tiêu diệt tư tưởng phong kiến, tư tưởng tư sản trong người đàn ông”. Bác phê phán tình trạng chồng đánh vợ và khẳng định đây là tệ nạn về mặt đạo đức và vi phạm pháp luật: “Đàn ông là người công dân, đàn bà cũng là người công dân, dù là vợ chồng, người công dân này đánh người công dân khác tức là phạm pháp”.

Với Bác nội dung cơ bản là giải phóng người lao động bị áp bức, là độc lập, tự do, bác ái, bình đẳng giữa người với người. Vì vậy, tư tưởng nhân văn của Người luôn thể hiện tình thương yêu vô bờ bến của Bác với nhân dân: Nông dân, công nhân, lao động trí óc, cụ già, em bé, phụ nữ. Và có thể khẳng định tư tưởng của Bác luôn là kim chỉ nam dẫn dắt cách mạng Việt Nam gần một thế kỷ qua và là ánh đuốc soi sáng đường cho cuộc đấu tranh và xây dựng của nhân dân ta, giành từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đặc biệt, là tư tưởng của Bác đã trở nên bất hủ và trở thành những giá trị tinh thần bền vững của dân tộc Việt Nam và lan tỏa ra cả thế giới.

Trong thực tế phụ nữ nước ta chiếm hơn một nửa dân số, vì vậy Bác cho rằng có giải phóng phụ nữ kháng chiến kiến cuốc mới thực sự thành công. Giải phóng phụ nữ trước hết phải từ gia đình – tế bào của xã hội, thể hiện bình đẳng giới, một vợ một chồng. Nên rất sớm, ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, Bác đã chỉ đạo xây dựng Hiến pháp, Luật Hôn nhân và Gia đình. Bác kêu gọi nhân dân bài trừ tư tưởng phong kiến, tư tưởng tư sản, thói gia trưởng trọng nam khinh nữ.

Bác Hồ với phụ nữ các dân tộc của đất nước ta. (Ảnh sưu tầm)

Ngay trong cuộc Tuyển cử phổ thông đầu phiếu ngày 06/01/1946, Bác vui mừng nhận ra rằng: "Phụ nữ là tầng lớp đi bỏ phiếu hăng hái nhất". Bác rất chú trọng công tác vận động phụ nữ, khơi dậy tinh thần yêu nước thương nòi, tổ chức hướng dẫn phụ nữ tham gia vào công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Bác biểu dương phụ nữ Việt Nam “hay lam hay làm” trong cuộc sống thường ngày và dũng cảm chiến đấu hy sinh khi Tổ quốc có giặc ngoại xâm. Bác đã nêu tấm gương Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa từ đầu thế kỷ thứ nhất đánh giặc cứu nước. Vào năm 1952, nhân kỷ niệm Hai Bà Trưng và ngày Quốc tế phụ nữ, Bác đã gửi thư ngợi khen: "Non sông gấm vóc Việt Nam ta do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức đệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ".

Những năm tháng tại đầu nguồn Pác Bó, trong diễn ca "Lịch sử nước ta", Bác đã khẳng định:

"Phụ nữ ta chẳng tầm thường

Đánh Đông, dẹp Bắc làm gương để đời”

"Hai Bà Trưng có đại tài

Phất cờ khởi nghĩa giết người tà gian

Ra tay khôi phục giang san

Tiếng thơm dài tạc đá vàng nước ta".

Và hình ảnh Bà Triệu cưỡi voi đánh cồng cũng được Bác khắc họa:

"Tỉnh Thanh Hóa có một bà

Tên là Triệu Ẩu tuổi vừa đôi mươi

Tài năng dũng cảm hơn người

Khởi binh cứu nước muôn đời lưu phương".

Bác cũng từng căn dặn: "Hai Bà Trưng đã để lại cho phụ nữ Việt Nam một truyền thống vẻ vang là dũng cảm kháng chiến", thì: "Phụ nữ Việt Nam ta cũng phải xứng đáng là con cháu Hai Bà".

Bác còn nêu tấm gương anh dũng của Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu,… để phụ nữ ta học tập. Bác còn biết ơn các bà mẹ của cả hai miền Nam - Bắc đã có công sinh và dạy nên những thế hệ anh hùng của nước ta. Bác luôn tự hào rằng "Dân tộc Việt Nam là dân tộc anh hùng ... Phụ nữ Việt Nam là phụ nữ anh hùng, cả trong kháng chiến chống pháp. Rồi chống Mỹ "ta cũng có nhiều anh hùng là phụ nữ". "Từ trước đến nay phụ nữ Việt Nam ta có rất nhiều đóng góp cho cách mạng, phụ nữ ta rất đáng kính, phụ nữ ta có nhiều tiến bộ". Tuy nhiên, "Bác còn mong phụ nữ tiến bộ nhiều hơn nữa".

Trong bài nói chuyện tại Đại hội phụ nữ tích cực Thủ đô lần thứ hai 8/3/1960, Bác cho rằng: "Hiện nay, trong các ngành số phụ nữ tham gia còn ít. Đảng và Chính phủ rất hoan nghênh, sẵn sàng cất nhắc và giao cho phụ nữ những chức trách quan trọng. Muốn vậy, bản thân phụ nữ phải: Gắng học tập chính trị, học tập văn hóa, kỹ thuật; nâng cao tinh thần yêu nước và giác ngộ xã hội chủ nghĩa; hăng hái thi đua thực hiện "Cần kiệm xây dựng Tổ quốc, cần kiệm xây dựng gia đình". Chúc chị em phụ nữ cố gắng học tập, tiến bộ nhiều, tiến bộ mãi để xứng đáng làm chủ nước nhà".

Hay tại Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ III, họp ngày 9/3/1961, Bác đã đến dự và nói: “Ngay từ khi mới thành lập, Đảng ta đã nêu rõ chính sách nam nữ bình đẳng. Hiến pháp ta đã xác định chính sách đó. Trong mọi việc, Đảng và Chính phủ luôn quan tâm giúp đỡ phụ nữ. Vậy chị em phụ nữ ta phải nhận thức rõ địa vị làm chủ và nhiệm vụ làm chủ nước nhà".

Và Bác đã nhất quán tư tưởng giải phóng phụ nữ là giải phóng toàn diện về chính trị, tư tưởng, xã hội, giải phóng sức lao động nữ giúp cho chị em có hiệu quả, đôi vai không phải gánh nặng và giảm thiểu cường độ lao động về chân tay. Bác chủ trương đào tạo phụ nữ trẻ trở thành những công dân mới XHCN, vừa biết lao động chân tay, vừa biết lao động trí óc – tạo mọi điều kiện cho phụ nữ học văn hóa, khoa học kỹ thuật, nâng cao trí thức tự vươn lên làm chủ bản thân, làm chủ đất nước.

Bác rất đặc biệt quan tâm công cuộc giải phóng phụ nữ ở nông thôn, nơi chiếm 80% dân số cả nước, lao động nữ là nhân công chủ yếu làm ra của cải trong nông nghiệp và nông thôn. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác Hồ đã gần 70 lần về thăm nông dân. Người ra đồng lội ruộng khi nông dân cày cấy, tát nước, làm cỏ, gặt hái. Người thấu hiểu nỗi vất vả của nông dân, của phụ nữ trong điều kiện lao động chân tay một nắng hai sương "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời".

Bác Hồ đã khuyến khích mọi người phát huy sáng kiến chế tạo máy móc, cải tiến công cụ thực hiện cơ giới hóa trong nông nghiệp, dùng máy móc công cụ, thay thế một phần lao động cơ bắp. Bác đã chủ trương phát triển giao thông nông thôn, dùng xe cơ giới, xe gia súc kéo, xe đạp thồ để "giải phóng đôi vai" cho nông dân, cho phụ nữ. Điều đó càng có ý nghĩa khi ngày nay trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, phần lớn lao động nam giới di chuyển không chính thức ra thành phố kiếm việc làm, việc đồng áng chủ yếu do phụ nữ ở quê đảm nhiệm.

Theo quan điểm của Bác, vấn đề giải phóng phụ nữ là một vấn đề xã hội to lớn, không phải chỉ là việc riêng của phụ nữ, mà là công việc quan trọng của Đảng, Nhà nước và đòi hỏi phải có sự tham gia của toàn xã hội, của tất cả mọi người. Việc giải phóng phụ nữ là phải tạo điều kiện để phụ nữ tham gia vào các hoạt động xã hội. Chỉ có đưa phụ nữ tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa… thì mới bảo đảm quyền bình đẳng thực sự cho phụ nữ.

Trong tác phẩm "Đường Kách mệnh", Bác cũng từng viết: "Ông Các Mác nói rằng: Ai đã biết lịch sử thì biết rằng muốn sửa sang xã hội mà không có phụ nữ giúp vào, thì chắc không làm nổi: "Ông Lê-nin nói: Đảng cách mệnh phải làm sao dạy cho đàn bà nấu ăn cũng phải biết làm việc nước, như thế cách mệnh mới gọi là thành công".

Trước lúc ra đi vào cõi vĩnh hằng, Bác Hồ kính yêu của dân tộc ta, người thầy vĩ đại của Đảng ta, đã để lại cho chúng ta bản Di chúc quý giá, trong đó có những dòng viết riêng cho phụ nữ Việt Nam "Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, phụ nữ đảm đang ta đã góp phần xứng đáng trong chiến đấu và trong sản xuất, Ðảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo. Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên. Ðó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ" (Di chúc).

Chỉ thế thôi, nhưng tình cảm của Bác luôn tràn đầy, vừa là lời huấn thị thiêng liêng và trở thành dấu ấn luôn trường tồn và in mãi trong lòng nhân loại và dân tộc ta.

Có thể khẳng định những tư tưởng của Bác trên các lĩnh vực, trong từng nội dung, trong mọi tình huống và đối với từng đối tượng Bác đề cập đến đều có ý nghĩa thiết thực, mang tính triết lý nhân văn sâu sắc. Những người phụ nữ Việt Nam qua các thế hệ thật sự xúc động và tri ân Bác, khi biết rằng, vào những năm tháng cuối cùng của đời mình, Bác đã để lại bản Di chúc quý giá, trong đó có những dòng viết riêng cho phụ nữ Việt Nam.

Vận dụng tư tưởng nhân văn của Bác về sự nghiệp giải phóng phụ nữ, ngày 27/7/1993, Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết số 04-NQ/TW và khẳng định: “Phụ nữ vừa là người công dân, người lao động, vừa là người mẹ và người thầy đầu tiên của con người. Phụ nữ có vai trò quan trọng trong xây dựng gia đình cần tạo điều kiện để phụ nữ kết hợp hài hòa giữa nghĩa vụ công dân và chức năng người mẹ trong việc xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”. Đặc biệt, kỳ họp thứ 10 vào ngày 29/11/2006 của Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (khóa XI) đã thông qua Luật Bình đẳng giới và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2007.

Ngày nay phụ nữ đã được thể hiện vai trò không kém gì nam giới. Nhiều chị giữ những trọng trách trong bộ máy Đảng, Nhà nước, đoàn thể. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội nước ta ngày càng tăng. Nhiều chị em làm chủ doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, đóng góp đáng kể vào Ngân sách Nhà nước và tạo việc làm cho người lao động.

Nhân kỷ niệm 103 năm Quốc tế phụ nữ 8/3 (8/3/1900 – 8/3/2013) và 1973 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, phụ nữ cả nước nói chung và Bến Tre nói riêng hãy phát huy truyền thống và phẩm chất tốt đẹp của Phụ nữ Việt Nam trong các giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc. Qua đó, khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường vượt khó vươn lên làm chủ bản thân, gia đình và xã hội, tiếp tục học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Cũng nhân dịp này các cấp Hội phụ nữ trên quê hương Bến Tre Đồng Khởi hãy cùng phát huy truyền thống “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, thi đua lao động sản xuất, thực hành tiết kiệm, khắc phục khó khăn, tập trung hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho phụ nữ còn nhiều khó khăn; động viên các tầng lớp phụ nữ thực hiện tốt vai trò, chức năng của người phụ nữ trong gia đình, ngoài xã hội. Đặc biệt, là tất cả hãy phấn đấu thực hiện đạt các chuẩn mực của người phụ nữ trong thời kỳ CNH - HĐH “Tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang”, hưởng ứng tích cực hoạt động xây dựng nông thôn mới trên quê hương xứ dừa Bến Tre, góp phần làm cho quê hương ngày càng thêm giàu đẹp và nhất là góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội của tỉnh nhà.