Bến Tre không còn hộ đói, chỉ có hộ nghèo. Hiện tại, hộ nghèo ở Bến tre chiếm 17,74% số hộ trong tỉnh. Nhìn vào danh sách 57.257 hộ nghèo ta thấy rõ rằng nghèo ở đây không chỉ là nghèo tiền, nghèo bạc, nên xem ra việc giảm nghèo là không dễ, đòi hỏi phải có thời gian, thậm chí phải chấp nhận còn một bộ phận nghèo.

Nghèo toàn diện

Ở nông thôn nơi nào cũng vậy, không khó đi tìm một hộ nghèo để hiểu rõ thực hư. Nhưng hôm nay lại khác, để đạt thêm một ý mới, tôi dùng điện thoại gọi tuần tự đến ba bí thư xã của ba xã rất quen, đến độ chỉ cần nghe tiếng nói trong điện thoại là biết nhau ngay. Một câu hỏi chung là “Anh chỉ dùm một gia đình nghèo để tôi tự đến nắm thực trạng tình hình của hộ nghèo đó”. Tất cả đều có chung một câu trả lời: “Anh cứ đến, có cán bộ xóa đói giảm nghèo của xã dẫn đi, tha hồ mà nắm tình hình. Còn liền bây giờ, vì tôi lãnh đạo chung, nên khó lòng chỉ được cụ thể”.

Đến một số nơi như Thạnh Phú Đông (huyện Giồng Trôm), Mỹ Hòa (huyện Ba Tri), Định Thủy (huyện Mỏ Cày) để thấy rằng, đã gọi là nhà nghèo thì không chỉ nghèo tiền, nghèo bạc, nghèo nhà ở, mà còn nghèo cả kiến thức, đến nỗi “chữ tín” của con người cũng không có. Nghèo xác xơ, nghèo rớt mồng tơi là vậy.

Cái trước mắt chủ yếu là vai u, thịt bắp để kiếm cái ăn hằng bữa còn chưa chắc được, huống chi nói đến chuyện lâu dài, đầu tư tái sản xuất, tạo ra sản phẩm có giá trị cao.

Người nghèo phần nhiều là không đất hoặc thiếu đất sản xuất, sống nhờ vào làm thuê lao động giản đơn, thì làm sao có thu nhập cao được.

Nghèo vì trong gia đình không còn người lao động, thậm chí không có người nuôi dưỡng, chỉ sống nhờ vào chính sách bảo trợ xã hội. Nghèo là đương nhiên.

Người nghèo nhà dột, cột xiêu, đất đai không có. Thiên tai đến thường là những hộ này bị thiệt hại trước hết và nhiều nhất. Nghèo lại nghèo thêm.

Nhà nghèo, không tiền, không kiến thức, làm gì cũng thường hay gặp rủi ro, khả năng hoàn vốn thấp, nên chữ tín không còn, vay không được gia hạn hoặc khoanh nợ, đành phải đi vay nặng lãi. Nợ chồng thêm nợ.

Cái nghèo lại thường rơi vào vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn. Gặp bệnh, mặc dù chữa trị không mất tiền, nhưng chi phí cho tàu xe, người nuôi không có, đành phải nằm nhà. Bệnh càng thêm nặng…

Theo họ, nghèo là “số mệnh”. Cái “nghèo toàn diện” làm cho tư duy con người không thoát ra khỏi cái vòng lẩn quẩn túng khó, cho nên họ cứ sống ngày nào hay ngày đó, sống ngày nay không tính đến ngày mai. Vì vậy, chính quyền địa phương muốn giúp họ thoát nghèo cũng không phải dễ

Người nghèo lại chính là những người chịu thiệt hại nặng nhất vì thiên tai

Theo anh Ngũ Văn Hóa, Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội: Giải quyết được cái nghèo ở Bến Tre “phải tổng hợp các giải pháp, không thể xem nhẹ mặt nào và phải có thời gian”.

Nâng tố chất người nghèo

Đúng như ai đó đã nói: Nếu trong một hộ nghèo, mà có người được học nghề và có việc làm, có thu nhập 1 triệu đồng/tháng hoặc đi làm việc nước ngoài, thì hộ đó sẽ thoát nghèo. Nhưng đối với nhà nghèo được học nghề đã khó, có việc làm càng khó hơn. Trong điều kiện hiện nay, muốn giúp người nghèo học được nghề và có việc làm, phải thỏa mãn hai điều kiện: Đẩy mạnh phát triển ngành nghề và tổ chức dạy nghề tại nông thôn, đồng thời là nâng mức hỗ trợ về học phí, kể cả chi phí ăn, ở, chi phí giới thiệu việc làm. Có như vậy, người nghèo, kể cả người cận nghèo mới chuyển được ngành nghề, nhất là đối với những hộ không đất hoặc thiếu đất sản xuất. Xem ra đây là điều kiện tốt, cần nên có chủ trương, vì số này đã quá nửa số nghèo của tỉnh, đồng thời cũng là phù hợp với việc phát triển kinh tế của Bến Tre.

Hỗ trợ phát triển kinh tế

Công tác giảm nghèo phải đặt trong chương trình phát triển kinh tế - xã hội hàng năm ở từng địa phương, do cấp ủy nơi đó trực tiếp lãnh đạo, vì đây là một trong những biểu hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta. Cụ thể hóa công tác giảm nghèo bằng những kế hoạch, giải pháp thiết thực, phù hợp. Phát huy dân chủ ở cơ sở là điều không thể thiếu trong công tác giảm nghèo - cái gì làm trước, cái gì làm sau, làm như thế nào, nguồn lực ở đâu – tất cả đều công khai, do dân thảo luận và trực tiếp quyết định trên cơ sở đã có kế hoạch.

Trên cơ sở quy hoạch phát triển kinh tế, đặc biệt là xác định từng loại cây trồng, vật nuôi phù hợp từng vùng, từng đối tượng, mà hỗ trợ người nghèo định hướng phát triển kinh tế gia đình. Mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi trên miếng đất của họ không còn phù hợp. Đầu tư vay vốn gắn liền với hỗ trợ kỹ thuật, chú trọng đầu ra sản phẩm và quan tâm đến yếu tố rủi ro. Ưu tiên cho vay vốn với mức tối đa và thời gian hợp lý, theo nhu cầu đối với những hộ chí thú làm ăn, có kế hoạch hợp lý và có ý thức tốt, trong đó có xem xét hỗ trợ cho vay tái đầu tư mỗi khi bị thua lỗ hoặc rủi ro chính đáng.

Giải pháp bổ trợ

Tiếp tục thực hiện tốt việc cấp thẻ bảo hiểm y tế và chính sách bảo trợ cho người nghèo, kể cả việc chăm sóc sức khoẻ, phục hồi chức năng miễn phí cho người nghèo, người tàn tật, người cận nghèo ở vùng sâu, vùng xa. Triển khai dự án tiếp cận hỗ trợ y tế cho người nghèo, người cận nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và người lang thang cơ nhỡ; vận động hộ thoát nghèo, hộ cận nghèo mua bảo hiểm y tế tự nguyện.

Tranh thủ các nguồn hỗ trợ chương trình nước sạch cho người nghèo, vùng sâu, vùng xa, cụm đông dân cư; đẩy mạnh sửa chữa, xây nhà mới cho hộ nghèo quá khó khăn về nhà ở, mà bản thân không thể tự lực được, ngoài quỹ vì người nghèo và cộng đồng hỗ trợ, chú ý đến tình làng nghĩa xóm trong từng xóm ấp, nhất là trong họ tộc.

Khuyến khích bản thân người nghèo tự phấn đấu vươn lên, khắc phục tư tưởng trông chờ ỷ lại. Trong đảng, ngoài việc lo cái nghèo cho đảng viên, chi bộ phân công đảng viên giúp từ một đến hai hộ nghèo trong xóm, ấp từ một đến hai năm. Đoàn viên, hội viên nào nghèo thì đoàn, hội nơi ấy giúp đỡ. Vai trò của 905 trưởng ấp và 12.666 tổ trưởng tổ nhân dân tự quản là đặc biệt quan trọng trong công tác giảm nghèo.

Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp kịp thời xem lại để mà củng cố. Ngoài nhiệt tình và năng lực không thể thiếu cái tâm và cái tầm. Đội ngũ cộng tác viên trợ giúp pháp lý cho người nghèo và cán bộ làm công tác giảm nghèo cũng cần phải được nâng cao năng lực.

Chỉ tiêu giảm hộ nghèo ở Bến Tre phấn đấu đến cuối năm 2008 còn dưới 11%, để đến năm 2010 tỉ lệ ấy chỉ còn một con số. Cơ bản đến năm 2008 hộ chính sách nghèo có mức sống tối thiểu bằng mức sống cộng đồng dân cư nơi cư trú. Cuối năm 2010 không còn hộ nghèo khó khăn về nhà ở. Với tinh thần “Ấp giải quyết công việc của ấp, xã giải quyết công việc của xã, huyện - thị giải quyết công việc của huyện – thị, tỉnh chỉ đạo điều phối chung và tập trung hỗ trợ những địa bàn trọng điểm”. Ai cũng dành lấy công việc về mình, không đùn đẩy trách nhiệm, nắm rõ hoàn cảnh từng người nghèo, giúp đỡ đúng thực chất, không chạy theo thành tích, “kiên quyết không đưa những người có tư liệu sản xuất, có khả năng lao động nhưng lười biếng vào diện nghèo” thì ắt hẳn dân sẽ ủng hộ, việc giảm nghèo sẽ mau đến đích.