Buổi thực hành môn Vật Lý

Nhiều năm nay, cô Trang Thị Ngọc Mai, tổ Hóa – Sinh, trường THCS Thị Xã Bến Tre đã cùng với nhiều giáo viên trong tổ phải tự làm nhiều loại tranh ảnh minh họa cho các tiết học. Nhưng không phải loại tranh ảnh nào các thầy cô giáo cũng có thể vẽ được. Bởi với những tranh phức tạp, chỉ vẽ lại bằng cách phóng to ảnh trong sách giáo khoa thì đôi khi vẽ không chính xác về màu sắc, kích thước, tỷ lệ… và như vậy sẽ mất đi tính chính xác của bài dạy. Còn đối với tập thể thầy cô giáo dạy môn Sinh vật trường THCS Thị Trấn Giồng Trôm thì lại có cách làm khác sáng tạo mà đỡ mất công hơn, đó là đem phóng đại nhiều lần những tấm hình còn thiếu trong sách giáo khoa rồi tô màu lại. Về cơ bản, những tranh ảnh minh họa theo sách giáo khoa đã được Bộ Giáo dục – Đào tạo in sẵn và gửi về. Song cũng có những tranh ảnh đặc biệt quan trọng mà học sinh rất muốn xem để hiểu và áp dụng vào bài thực hành như bộ tranh vẽ về biến dị của động vật, của người; bộ ảnh về nhiễm sắc thể, nguyên nhân giảm phân; cấu tạo tế bào của thể tức… khá phức tạp, đến những hình ảnh tuy đơn giản như luống xu hào; củ xu hào nhưng lại xa lạ với học sinh phía Nam…. Ở môn Sinh vật, giáo viên còn mắc phải một khó khăn khác, đó là các mô hình về các cơ quan của người, động vật phần lớn đều làm bằng chất liệu thạch cao, dễ vỡ và rất cồng kềnh, cụ thể như mô hình con heo, con châu chấu, con thằn lằn chính vì vậy rất khó khăn trong vấn đề di chuyển nhất là đối với những trường còn thiếu phòng học thực hành. Và khi bị gãy, vỡ, giáo viên không thể nào phục hồi lại như trước được.

Còn ở môn Vật lý, một môn học gắn với rất nhiều bài thực hành và thí nghiệm. Đồ dùng dạy học cho môn này gồm khá nhiều chi tiết nhỏ, và đòi hỏi sự chính xác cao, muốn có một mô hình cho một tiết học, giáo viên phải bỏ ra vài giờ đồng hồ để chuẩn bị trước, bởi một tiết học chỉ có bốn lăm phút cho cả lý thuyết và thực hành, không thể để lên lớp mới lắp ráp được, song đôi khi những thứ cần sự bất di, bất dịch ấy lại “dở chứng”. Thầy Nguyễn Kim Hoàng, phụ trách thiết bị trường THCS Thị Trấn Giồng Trôm nói vui khi gặp chúng tôi “Ở đây, trước khi dạy, giáo viên phải kiểm tra trước đó cho chắc ăn, song khi lên lớp dạy giáo viên mới té ngữa ra, đồ dùng dạy học lại “không chịu làm việc”, thế là cả thầy và trò lại phải “học chay””. Bên cạnh đó, theo lý thuyết, sự chính xác của các thiết bị trong thí nghiệm Vật lý đòi hỏi phải rất cao, nhưng thực tế ngay cả những thiết bị đo đạc đơn giản nhất như Vol-kế, Ampekế, thuỷ ngân cũng đã không đáp ứng được. Thế là dẫn đến một tình trạng là cả thầy và trò xoay vần ra làm thí nghiệm 3-4 lần để quan sát và ghi kết quả nhưng chẳng lần nào giống lần nào cả và cũng chẳng giống với mô tả trong sách giáo khoa. Các thầy cô giáo dạy Vật lý, trường THCS Thị Trấn, huyện Giồng Trôm mong muốn: “Bài học nào cũng yêu cầu làm thí nghiệm. Nhà sản xuất thì làm theo kiểu tích hợp, nghĩa là sử dụng lần này, lần sau, rồi lần sau nữa nên đương nhiên là rời rạc, lủng củng nhiều thứ. Nên nếu được thì sản xuất nguyên bộ theo từng chương, bài đặc biệt thì có một bộ liền lạc có độ chính xác cao, dễ làm để học sinh có thể làm được chứ như thế này đến như giáo viên không cẩn thận cũng sơ sót thì coi như tiết thực hành không hiệu quả”.

 Một khó khăn nữa là bàn ghế phục vụ cho việc học, đặc biệt là việc học nhóm của học sinh. Theo quy định, bàn ghế phải rời nhau, bàn phải có mặt phẳng và chỉ có 2 em ngồi để tiện cho việc trao đổi, thảo luận theo nhóm. Nhưng hiện nay, đa số những bàn ghế của nhà trường là bàn liền, 4 em ngồi, mặt bàn lại có độ nghiêng, chính vì vậy cũng không thể đạt chuẩn theo như quy định. Phòng học thực hành của nhà trường hiện cũng không đủ quy cách đã phần nào ảnh hưởng đến việc dạy và học của cả thầy và trò. Chính vì thế mới dẫn đến chuyện đáng buồn là ở trường THCS Thị Trấn Giồng Trôm đã có một em bị hoá chất đổ vào người trong lúc làm thí nghiệm.

Trong khi có những đồ dùng dạy học luôn bị thiếu, thì có một điều trái ngược là có những môn như Nhạc lại “thừa ra”. Có những trường chỉ có một giáo viên và chương trình chính khóa cũng không sử dụng đến đàn ghi ta thì lại được cấp đến 3 cây đàn loại này chỉ để… treo. Cô Lê Thị Huệ, hiệu trưởng trường THCS Thị Trấn Giồng Trôm nhận xét: “Khi cấp về những thiết bị thì phải đạt chất lượng, làm được nhiều lần, tránh lãng phí. Và nên có kế hoạch thay những đồ dùng dạy học đã cũ, đã hư để giáo viên có thể dùng vào việc giảng dạy tốt hơn”.

Những khó khăn, vướng mắc về đồ dùng dạy học ở trường THCS Thị Xã, trường THCS Thị Trấn Giồng Trôm cũng là tình trạng chung ở nhiều trường khác. Từ thực tế ở các trường học hiện nay, có thể nhận xét là đồ dùng dạy học vừa thừa vừa thiếu và có những điểm cần phải điều chỉnh. Việc điều chỉnh là hoàn toàn cần thiết và cần phải thực hiện sớm, để đồ dùng dạy học thật sự là công cụ hữu ích cho việc dạy và học của cả thầy và trò và đặc biệt là hỗ trợ trực tiếp cho chủ trương xóa bỏ tình trạng “đọc – chép” trong các trường phổ thông hiện nay